Hezkuntza Inklusiboaren Bilakaera eta Eskola Laguntza

Hezkuntza Bereziaren Bilakaera Historikoa

Hezkuntza Bereziaren bilakaera paradigma politiko, sozial eta erlijiosoen arabera aldatu da, eta aldaketa horiek pixkanaka eta baliabide ekonomikoen arabera gertatu dira.

• 1. etapa (XIV. mendea baino lehen): Paradigma erlijiosoa nagusitu zen. Desgaitasuna zuten pertsonak deabruak hartutako pertsonatzat hartzen ziren, eta bazterketa eta erritu erlijiosoen bidezko tratua jasotzen zuten.
• 2. etapa (XV.etik XIX.era): Ikuspegi instituzionala, erlijiosoa eta medikuntza-ikuspegia garatu ziren. Humanistek pertsona horiek zaindu eta elkartzea sustatu zuten, nahiz eta hezkuntza-aukerak oso mugatuak izan eta, batez ere, dirudunentzat izan.
• 3. etapa (XX. mende erdialdea): Medikuntza eta psikologia-ikuspegiak indartu ziren, eta Europan hezkuntza publikoa garatzen hasi zen. Aldi berean, metodologia berriak agertu ziren, hala nola Montessori, Decroly eta Agazzi ahizpenak, eta Hezkuntza Bereziko lehen eskolak sortu ziren.
• 4. etapa (1950-1970): Integrazioaren kontzeptua agertu zen, ikuspegi pedagogiko eta sozialarekin. Lesio edo zailtasun txikiagoak zituzten ikasleak eskola arruntetan txertatzen hasi ziren, batez ere presentzia fisikoa bermatuz.
• 5. etapa (1980tik aurrera): Hezkuntza inklusiboaren ikuspegia garatu zen. Eskola berezien kopurua gutxitu zen, geletan ikasle anitzak elkartu ziren (kultura, erlijio, genero eta gaitasun desberdinekin), eta hezkuntza-erantzunak aniztasunean oinarritzen hasi ziren, presentzia, parte-hartzea eta ikaskuntza bermatuz.

Hezkuntza Inklusiboaren Lau Eredu Nagusiak

1. Eredu selektiboa

Aniztasuna arazo edo patologia gisa ulertzen da, eta ikasleak etiketen bidez sailkatzen eta bereizten dira. Helburua ez da inklusioa, baizik eta “normaltasuna” mantentzea. Curriculuma itxia eta tradizionala da: eduki finkoak, irakaslean oinarritutako metodologia eta ebaluazio sumatiboa.

2. Eredu konpentsatzailea

Ikasleen errendimendua hobetzea du helburu, “normaltasunera” hurbiltzeko. Aniztasuna ez da aberastasun gisa ulertzen, baizik eta konpentsatu beharreko desberdintasun gisa. Curriculuma itxia eta tradizionala da, eta metodologia eta ebaluazioa eredu selektiboaren antzekoak dira.

3. Eredu muinbakarra

Aniztasuna aberastasun gisa ulertzen da. Hezkuntza testuingurura egokitzen da eta ikasle bakoitzaren beharrak kontuan hartzen ditu. Curriculuma malgua da, metodologia aktiboa da eta ebaluazioa hezitzailea (ikaslea eta ikastetxea barne).

4. Eredu inklusiboa

Helburua da oztopoak kentzea eta ikasle guztien parte-hartzea bermatzea. Aniztasuna balio positiboa da eta ikuspegi soziala du. Curriculuma testuingurura egokitzen da, metodologia parte-hartzailea da eta ebaluazioa hezitzailea, auto eta koebaluazioarekin.

Eskolako Laguntza Taldea

Eskolako laguntza taldea ikasleen beharrei erantzuteko eta hezkuntza inklusiboa bermatzeko elkarlanean aritzen diren profesionalek osatzen dute. Horretarako, profesional bakoitzaren eginkizunak ezagutu, koordinatuta lan egin, beharrak identifikatu eta erantzun egokiena bilatu behar da.

Ikastetxeko laguntza-zerbitzuak

• Aholkularia edo kontsultorea: Hezkuntza Bereziko aditua da, eta irakasleei eta tutoreei orientazioa ematen die. Tutorearekin koordinatzen da, curriculum egokitzapenetan parte hartzen du eta laguntza-irakasleen lana gainbegiratzen du.
• Orientatzailea: DBHko ikasleei, irakasleei eta familiei laguntza psikopedagogikoa eskaintzen die. Ikasleen orientazio pertsonala, akademikoa eta profesionala lantzen du.
• Pedagogo Terapeutikoa (PT): Hezkuntza Premia Bereziak dituzten ikasleei laguntza ematen dien espezialista da. Laguntza-gelan edo talde txikietan lan egiten du eta ikasleen beharrak identifikatzen ditu.
• Hezkuntza Laguntzarako Espezialista (HLE): Gela arruntean ikasleen inklusioa errazten du. Tutoreekin koordinatzen da, materialak egokitzen ditu eta ikasleen eguneroko jarraipena egiten du.

Kanpoko profesionalak eta zerbitzuak

• Entzumen eta Hizkuntza Irakasleak eta logopedak: Komunikazioa eta hizkuntza lantzen dituzte, PTarekin eta tutorearekin koordinatuz.
• Terapeuta okupazionala: Ikasleen autonomia eta curriculumera sarbidea hobetzen ditu, gaitasun funtzionalak garatuz.
• Fisioterapeutak: Mugimen-zailtasunak dituzten ikasleen garapen motorra eta autonomia sustatzen dituzte.
• Berritzeguneak (EAE): Diagnostiko psikopedagogikoa egiten dute eta ikastetxeei aholkularitza ematen diete.
• Talde multiprofesionalak eta Foru Aldundiko Gizarte Ongizate Saila.

Inklusio-indizea (Index for Inclusion)

Indexa hezkuntza inklusiboa sustatzeko eta ikastetxeei hobetzen laguntzeko sortutako autoebaluazio-tresna da. Irakasleen, ikasleen, familien eta komunitatearen parte-hartzea bultzatzen du.

Helburuak eta Erabilera

• Hezkuntza inklusiboaren inguruko kontzientzia piztea.
• Epe luzerako konpromisoak hartzea eta hausnarketa sustatzea.
• Ikasle guztien parte-hartzea handitzea eta oztopoak identifikatzea.

Prozesua eta Garapena

Ingalaterran garatu zen hiru urtez eta 2000. urtean argitaratu zen. Prozesuak urrats hauek ditu: koordinazio-taldea sortu, egoera aztertu, oztopoak identifikatu, lehentasunak ezarri eta aurrerapenak ebaluatu.

Indexaren Hiru Dimentsioak

• A (Kultura inklusiboak sortzea): Komunitate seguru, abegikor eta lankidetzazkoa eraikitzea, pertsona guztiak baloratuak senti daitezen.
• B (Politika inklusiboak lantzea): Inklusioa ikastetxeko erabaki guztien ardatz bihurtzea eta laguntza-neurriak antolatzea.
• C (Praktika inklusiboak garatzea): Kultura eta politikekin bat datozen hezkuntza-praktikak garatzea, oztopoak gaindituz eta koordinazioa bultzatuz.