Guía de gramática galega: artigos, pronomes e adxectivos

O artigo

A segunda forma do artigo (lo, la, los, las) ten os seguintes usos:

• Obrigatoria: na expresión oral e na escrita tras a preposición por e o adverbio interrogativo u.
• Opcional con -l: verbos rematados en -r, pronomes átonos (nos, vos, lles) e pronomes tónicos (nós, vós).
• Sen -l: con todos/as (indefinido), (e)mais (conxunción copulativa), tras preposicións, ambos/as (indefinido) e entrambos/as (indefinido).

Usos especiais

Pode ir con nomes de persoas e apelidos para expresar familiaridade, coa palabra casa, para substantivar ou diante do pronome interrogativo que.

Demostrativos e posesivos

• Aquel: valor comodín.
• Daquela: conxunción (polo tanto) ou valor adverbial (temporal).
• Artigo diante do posesivo: nunca se usa co vocativo-optativo (parentesco, apelativo), con outro determinante ou cando xa hai un distributivo.

Graos do adxectivo

• Positivo: expresa simplemente a calidade.
• Comparativo analítico: superioridade, inferioridade e igualdade (ca/coma + pronome persoal; do que/como + verbo; ca/que e como/coma noutros casos).
• Superlativo analítico:
  • Relativo: inferioridade (o menos de) e superioridade.
  • Absoluto: sufixos (-ísimo, -érrimo), adverbios (-mente, moi, ben, bastante), repetindo o adxectivo ou prefixos (-extra, -ultra, -hiper, -multi).

O substantivo

Castelán femininas / Galego masculinas: batedor, cuspe, xiz, berce, ubre, lume, couce, esquío, letras, fel, nariz, sal, cal, dote, diadema, leite, cume, mel, costume, legumes, sangue, cárcere, sinal, sorriso, labor, til.

Formación de plurais en -l

• Monosílabos: -es.
• Polisílabos non agudos: -es.
• Polisílabos agudos: -il (cambian por -is), -al, -el, -ol, -ul (cambian -l por -is).

Pronomes persoais

Tónicos

Átonos

• CD: me, te, o/lo/no, a/la/na, nos, vos, os/los/nos, as/las/nas.
• CI: me, che, lle, nos, vos, lles.