Grezia Klasikoko Arkitektura eta Eskultura
ARKITEKTURA
Ordena arkitektonikoak
Doriarra, joniarra eta korintiarra
- Doriarra: sinpletasun dekoratiboa, egonkortasuna eta sendotasuna.
- Joniarra: dotorea, sentsuala eta dekoratiboa.
Zutabe kopurua eta oinplanoak
- Zutabe kopurua: 2 distiloa / 4 tetrastiloa / 6 hexastiloa / 8 oktastiloa / 10 dekastiloa.
- Oinplanoak: zutabez inguratua (peripteroak), aurrealdean eta atzealdean (anfiprostiloa), edo ezer ez (in antis).
ESKULTURA
Arkaika eta ekialdeko eragina
Ekialdeko eragina. Artelanak: kuroiak eta koraiak. Materialak: marmola eta kareharria. Gizon gazteak biluzik, aurrera begira, oso eskematikoa.
- Kuroiak: aurrekotasuna (aurrekoa), zurruntasuna (hieratikoa, gogorrak, besoak itsatsiak), estatismoa (hanka aurreratuta). Burua: irribarrea, alde biko simetria, begi handiak, ile luzea eta geometrikoa.
- Trantsizioa: besoak askatzen hasi, simetria gutxiago, goiko tolesturen naturaltasun handiagoa, irribarre arkaikorik ez.
Aldi klasikoa
Ezaugarriak: edertasun fisiko eta espiritual ideala, proportzio idealak (kanona), naturalismoa, osotasuna, simetria gabea.
- 1. Klasizismoa: Miron, Polikleto, Fidias.
- 2. Klasizismoa: Praxiteles, Lisipo, Skopas.
1. Klasizismoaren maisulanak
- Mironen Diskoboloa: mugimendua potentzian (ahalegina egin aurreko une iheskorra), simetria (eskuina kurba jarraia da, ezkerra zeharka-meharkako lerroa), anatomikoki aurrekada handia, aurretik ikusteko egina, perfekzioa eta oreka lortu gabe.
- Polikletoren Doriforoa: naturalismoaren eta idealismoaren oreka perfektua, funtzio konmemoratiboa, mugimendu potentzial orekatua (nabari da mugitu behar dela), kontrapostoa, kanona (gorputza 7 buru), multzo irekia (edozein lekutatik ikusteko).
- Fidiasen lanak: naturalismoaren eta idealismoaren oreka perfektua, benetako prototipoak, gizaki perfektua, edertasun fisiko eta espirituala lortua. Artelan nagusiak: Partenoiko dekorazioa. Fidiasen bizitza Atenasko goraldiari lotuta dago; Partenoiko lanak egin zituen eta dekorazio eskultoriko guztiak egin zituen. Bi eskultura egin zituen: Atenea eta Zeus Olinpikoa.
2. Klasizismoa
Errealismo handiagoa, giza sentimenduen espresio handiagoa, jainkoa gizatartuagoa, edertasun idealaren eredu berriak.
- Praxiteles - Hermes Dionisos haurrarekin: jainkoa gizaki arrunta bezala irudikatua, adierazpen ameslaria, sentsualitatea identifikatua, sabelaren modelatua.
- Praxiteles - Knidoko Afrodita: eredu berria, emakume biluzia, edertasun ideala, naturalismo handia, mugimendu goxoa.
- Lisipo - Apoxiomenoa: atleta berria heroitasunik gabe, aurpegi errealista, espazioaren dimentsio berria alde guztietatik begiratzeko, kanon berria (gorputza 8 buru), eskultura irekia.
- Skopas - Menadea: espresio patetikoak, aurpegi iluna, gorputz bihurrikatua, jantzien tolestura gogorra, mugimendu gogorra armonia klasikoa hautsiz.