Gogoeta Filosofikoak: Arrazoimena, Erlijioa eta Askatasuna

Arrazoimenaren garrantzia gizartean

Gaur egungo gizartean gero eta garrantzi handiagoa ematen zaio arrazoimenari:

• Etengabe informazioa jasotzen dugu; zer da egia eta zer ez?
• Eguneroko bizitzan pertsonak ez dira beti arrazionalak.
• Zalantzan jarri behar al da arrazoimena funtsezkoa den ala ez?

Habermas: Arrazoimenaren alde

• Modernitateko filosofoa.
• Arrazoimena garrantzitsua dela zioen, ideiak partekatuz ulertzen garelako.
• Ekintza komunikatiboaren teoria: gizarte hobea lortzeko bide egokiena elkarrizketa arrazionala da.
• Arrazoimenak pertsonen arteko ulermena eta elkarbizitza errazten ditu (adibidez: demokrazian eta parlamentuetan).

Nietzsche: Arrazoimenaren kontra

• Modernitateko filosofoa.
• Arrazoimenaren nagusitasuna kritikatzen zuen.
• Bizitza ez da guztiz arrazionala; gure nahiek gidatzen gaituzte.
• Arrazoimena ez da gizakiaren oinarria (adibidez: futbolari baten jokaldia).

Erlijioaren papera gaur egun

Zientziak eta teknologiak aurrerapen handiak egin dituzten arren, erlijioak presentzia handia du oraindik.

Agustin Hiponakoa: Erlijioaren alde

• Jainkoa gizakiaren existentziaren oinarria da.
• Erlijioak bizitzari zentzua ematen dio eta helburu bat eskaintzen du.
• Adibidea: Egoera zailetan (gaixotasunak), komunitate erlijiosoek indarra ematen dute.

Marx: Erlijioaren kontra

• Erlijioa “herriaren opioa” dela zioen, errealitatea estaltzen duelako.
• Pertsonak benetako arazoetatik aldentzen ditu (adibidez: injustiziak justifikatzeko).

Esentzia eta gizakia

Gertakaria: Gizakia aurrez definituta dago ala bere burua sortzen du?

• Aristoteles (Alde): Gizakiak esentzia bat du naturatik. Bere helburua zoriontasuna lortzea da.
• Sartre (Kontra): “Existentzia esentziaren aurretik doa”. Gizakia bere ekintzen bidez eraikitzen da.

Gizakiaren askatasuna

Gertakaria: Gizakia benetan askea al da, ala baldintza sozialek mugatzen dute?

• Sartre (Alde): Gizakia askea da modu erradikalean; “askatasunera kondenatua” dago.
• Marx (Kontra): Askatasuna ilusio bat da, baldintza materialek eta ekonomikoek gure aukerak mugatzen dituztelako.