Gluzidoen Kimika: Monosakaridoak, Loturak eta Osidoak

Gluzidoen sailkapena eta egitura

Isomeroak: Enantiomeroak eta Epimeroak

• Enantiomeroak: Karbono asimetrikoen -OH talde guztiak aldatzen dituzte. Enantiomero bat beste baten ispilu-irudia da (D seriea edo L seriea; adibidez, D-glukosa / L-glukosa).
• Epimeroak: -OH talde bakar baten kokapena aldatzen da. Epimeroek ez dute ispilu-irudirik eratzen (adibidez, D-erribosa / D-xilosa).

Lotura kimikoak

• Lotura hemiazetala: Aldehidoek alkoholarekin erreakzionatzean eratzen dira.
• Lotura hemizetala: Zetonak alkoholarekin erreakzionatzean eratzen dira.

Monosakaridoen sailkapena

• Triosak: Glizeraldehidoa (aldotriosa) eta dihidroxiazetona (zetotriosa).
• Pentosak: Erribosa, desoxirribosa (aldopentosa) eta erribulosa (zetopentosa).
• Hexosak: Glukosa (aldohexosa, ugariena), galaktosa, manosa eta fruktosa (zetohexosa).

Erreakzio kimikoak eta Osidoak

• Erredukzioa: Karbono batek oxigenoa galtzen du.
• Oxidazioa: Karbonoan karboxilo talde bat du; horri esker, uretan disolbatzeko zailak diren substantziak kanporatzea ahalbidetzen du.
• Osidoak: Lotura O-glukosidikoaz lotzen diren bi osa edo gehiagoko polimeroak dira. Holosidoak (osa bakarrez osatuak) eta Heterosidoak (osa edo bestelako molekulez osatuak).

Lotura O-glukosidikoa eta Disakaridoak

Bi osaren talde hidroxiloak lotzean eratzen da, ur molekula bat askatuz:

• Maltosa: Bi alfa-D-glukosa elkartzean eratzen da.
• Sakarosa: Alfa-D-glukosa eta beta-D-fruktosa elkartzean eratzen da.

Oligosakaridoen ezaugarriak

Hidrolizagarriak dira, zapore gozoa dute, kristaldu daitezke eta disolbagarriak dira. Ugarienak disakaridoak dira:

• Maltosa: Almidoiaren eta glukogenoaren hidrolisiaren bidez lortzen da. Alfa-D-glukopiranosaz osatua.
• Laktosa: Beta-D-galaktosa eta beta-D-glukosaz eratua.
• Sakarosa: Alfa-D-glukopiranosa eta beta-D-fruktopiranosaz eratua.

Molekulen laburpena