Gizarte Industriala: Ideologiak eta Iraultza Teknologikoa

Gizarte industrialaren erronkak eta ideologiak

Gizarte industrial berrian, pentsalari batzuek kapitalismoak eragindako bidegabekeriak salatu zituzten:

• Sozialista utopikoak (Saint-Simon, Proudhon eta Fourier): Jabetza pribatua desberdintasunen eragile nagusitzat jo zuten eta jabetza kolektiboko moduak proposatu zituzten.
• Korronte iraultzaileak: XIX. mendearen erdialdean, pentsalari batzuek iraultza baten beharra aldarrikatu zuten, kapitalismoa alde batera utzi eta berdintasunean oinarritutako gizarte berri bat eraikitzeko. Ideia horiek bi korronte handi sortu zituzten: marxismoa eta anarkismoa.

Eliza Katolikoaren jarrera

Eliza katolikoa langileen arazoez eta gizarte-desberdintasunez arduratu zen. 1890ean, Leon XIII.a aita santuak Rerum novarum entziklika argitaratu zuen; gizarte-legeen bidez langile-klasearen bizi-baldintzak hobetzea proposatu zuen lan horretan.

Bigarren Iraultza Industriala: Energia-iturri berriak

XIX. mendearen azken herenetik aurrera, energia-iturri berriak agertu eta garatu ziren:

• Elektrizitatea: Dinamoaren asmakuntzari esker (1869), elektrizitatea zentral hidroelektrikoetan ekoizten hasi ziren. Alternadoreari eta transformadoreari esker (1897), argindarra garraiatu ahal izan zen. Aplikazio ugari izan zituen: industria, garraioa, komunikazio-sistemak, aisialdia eta argiztapena.
• Petrolioa: XIX. mendearen erdialdean, Estatu Batuak petrolioa erauzten hasi ziren. Eztanda-motorraren asmakuntzak (1885) petrolioa autoetan erregai gisa erabiltzea ahalbidetu zuen, XX. mendeko funtsezko garraiobidea bihurtuz.

Industria-sektoreen garapena eta berrikuntza

Etapa horretan, industriako hainbat sektore berri garatu ziren: kimika (tinduak, sendagaiak...), aluminioaren metalurgia, automobilen eta aeronautikaren fabrikazioa. Ondasun arrunten ekoizpena izugarri handitu zen, eta industria tradizionalek (ehungintza, siderurgia, ikatzaren meatzaritza) garatzen jarraitu zuten.

Ikerketa zientifikoa eta teknologia

XIX. mendearen amaierako jauzi teknologikoa ikerketa zientifikoa eta industria batzearen emaitza izan zen. Enpresa industrialek, estatuak edo fundazioek laborategiak finantzatu zituzten. Aurkikuntza zientifikoak eguneroko bizitza irauli zuten tresnetan aplikatu ziren: bonbilla, xurgagailua, argazki-kamera, irratia, telefonoa, plastikoa, aspirinak, etab.