Giza Ugalketa: Gametoak, Garapena eta Antzutasuna

Giza Ugalketaren Prozesua eta Etapak

Gametoak eratzea: Giza gametoak obulua eta espermatozoidea dira. Gainerako giza zelulek duten kromosomen erdia dute, hau da, 23 kromosoma.

Ernaltzea: Gameto arren eta emearen arteko bat-egitea da. Bat-egite horrek zigotoa edo obozelula eratzen du.

Enbrioi-garapena eta Jaiotza

Enbrioi-garapena: Zigotoa eratzen denetik izaki berria sortzen den arte gertatzen diren prozesuen multzoa da. Giza espeziea bibiparoa da; enbrioi-garapena emakumeen barnean gertatzen da.

Jaiotza: Gorputzetik atera eta bizi-funtzioak bere kabuz egiten hasten den unea da.

Pubertaroko Aldaketak

Mutilen aldaketak:

• Muskulatura, zakila eta barrabilak garatzea.
• Ahotsa baxuagoa izatea.
• Pubisean, besapeetan eta gorputzean ilea agertzea.
• Lehenengo isurketak.

Nesken aldaketak:

• Bularrak garatzea.
• Aldaka zabaltzea.
• Pubisean eta besapeetan ilea agertzea.
• Lehenengo hilekoak.

Bi sexuak: Heldutasun psikologikoa lortzen da, eta identitatea zein nortasuna garatzen dira.

Ugalketa-zikloak

Obulutegi-zikloa:

1. Folikulu-hazkuntzaren fasea.
2. Obulazioa.
3. Gorputz luteoa eratzeko fasea.

Umetoki-zikloa:

1. Hilekoa.
2. Ugaltze-fasea.
3. Fase jariatzailea.

Antzutasuna eta Laguntza Bidezko Ugalketa

Antzutasuna: Seme-alabak izateko ezintasuna edo ernalezintasuna da.

Zergatiak:

• Emakumeengan: Obuluen gabezia, anomaliak umetokian edo Falopioren tronpak buxatuta egotea.
• Gizonengan: Espermatozoideen gabezia edo bide genitalen malformazioak.

Laguntza bidezko ugalketa motak:

• Intseminazio artifiziala: Semenetik espermatozoideak lortzen dira eta zuzenean umetokian jalkitzen dira.
• In vitro ernalketa eta enbrioi-transferentzia: Ernaltzea emakumearen gorputzetik kanpo egiten da, laborategiko plaka batean. Obuluak erauzten dira eta espermatozoideekin batzen dira plaka batean.