Cantigas medievais: tipos de cobras, recursos e cancioneiros

Resumen

Este apunte de galego explica os tipos de cobras (estrofas) das cantigas medievais, segundo a súa rima e a súa estrutura. Describe recursos como o dobre, o mordobre, a ata fiinda e a fiinda. Tamén recolle os principais cancioneiros e restos conservados, como o Cancioneiro da Ajuda, o Cancioneiro da Biblioteca Nacional, o Pergamiño Vindel e o Pergamiño Sharrer.

Puntos clave

Cobras unisonantes: todas teñen a mesma rima. Cobras singulares: cada cobra ten unha rima distinta das demais.
Cobras dobres: cada parella de cobras ten a mesma rima. Cobras ternas: a mesma rima para cada tres cobras. Cobras alternadas: as pares teñen unha rima e as impares outra.
Cobras capfinidas: cada cobra comeza pola última palabra da anterior. Cobras cacaudadas: a rima do último verso repítese no primeiro verso da seguinte.
Cobras retrógradas: a segunda cobra repite en orde inversa a distribución de rimas da primeira.
Recurso do dobre: repetición dunha palabra unha ou máis veces, dentro dunha mesma cobra e sempre na mesma posición. Recurso do mordobre: repetición con variacións morfolóxicas.
A ata fiinda: o verso final dunha cobra completa o sentido no verso inicial da seguinte. A fiinda: conclusión de 2 ou 3 versos que resume o sentido xeral da cantiga.
O Cancioneiro da Ajuda é do século XIII, contén 310 cantigas de amor e conservase na Biblioteca do Pazo Real da Ajuda, en Lisboa.

Ponte a prueba

Tipos de cobras:-Unisonante: todas teñen a mesma rima.-Singulares: cada cobra presenta rima distinta das demais.-Dobras:cada parella de cobrasten a mesma rima.-Ternas:Ofrecese a emsma rima para cada tres cobras.-Alternadas:as pares reproducen unha rima;as impares,outra. Capfinidas:cada cobra comeza pola última palabra ou secuencia de palabras da anterior.-Cacaudadas:a rima do último verso dunha cobra repítese no primerio da seguiente.-Capdenals:repeticion dunha oy de varias palabras no memos verso de cobras sucesivas.-Retrogradas: cando a segunda cobra repite en orde inversa a distribucion de rimas da primeira. Recursos:-O dobre:repeticion dunha palabra unha ou máis veces,dentro dunha mesma cobra e sempre na mesma posición.-O mordobre: repeticion dunha palabra con varicacións ,morfoloxicas nunha cobra e na mesma posición.-Ata fiinda:o verso final dunha cobra completa o seu sentido no verso inicial da seguinte.-Fiinda:conclusión en 2 ó 3 versos que resume o sentido xeral da cantiga.

Codices:-Cancioneiro da Ajuda:do S.XIII,e un manuscrito de pergamiño faltanlle bastantes follas e carece de nomes de autores,da notación musical e dalgunhas miniaturas.Contén 310 cantigas de amor e conservanse na Biblioteca do Pazo Real da Ajuda en Lisboa.-Cancionerio da Biblioteca Nacional:tamén chamado Colocci-Brancuti,copiado en Italia a principios do XVI e o máis completo,inclue un fragmentario tratado de poética.Titulase"Arte de trobar".-Cancioneiro de Vaticana:S.XVI copiado por Ángelo Colocci.-Cancionerio de Berkeley:realizado en Italia a finais do S.XVI ou comezos do XVII. Restos:-Pergamiño Vindel:Tratase dun rolo,de finais do S.XIII ou principios do XIV,conten sete cantigas de Martín Codax(todas de amigo e mariñeiras)e a música de seis delas.-Pergamiño Sharrer:S.XIII ou comezos do XIV,consta de sete cantigas de amor do rei D. Denís;e o único exemplo de cantigas de amor con música que chegou a nós.-Távola colocciana:Consiste nun catálogo de autores dun códice perdido.-Cinco lais de Bretaña.-Tenzón entre Afonso Sanches e Vasco Martins de Resende(existen dúas versións).

Preguntas frecuentes

Que é a fiinda?

Segundo o texto, é unha conclusión de 2 ou 3 versos que resume o sentido xeral da cantiga.

Que é o Cancioneiro da Ajuda?

Segundo o texto, é un manuscrito de pergamiño do século XIII, con 310 cantigas de amor. Carece de nomes de autores e de notación musical, e lle faltan moitas follas.

Que é o Pergamiño Sharrer?

Segundo o texto, é un documento do século XIII ou comezos do XIV con sete cantigas de amor do rei D. Denís. É o único exemplo de cantigas de amor con música que chegou aos nosos días.