Gabriel Aresti eta Euskal Kantagintza Berria

Gabriel Aresti (1933-1975)

Bizitza eta ibilbidea

Bilbon jaio zen eta bulego lanetan aritu zen. Bilboko nasako langileekin harremana izanik, gizarte-arazoak hurbiletik ezagutu zituen. Euskaldun berria zen, baina euskal kulturari gogoz heldu zion. Gazterik hil zen.

Bi aro nagusiak

• Aro sinbolista (1954-1961): Maldan behera poeman gizarte modernoaren irudi tristea eta zibilizazioaren deskalabroa agertzen dira.
• Aro soziala (1964-1975): Giza arazoen isla eta injustizien salaketa nagusitzen dira.

Ezaugarri nagusiak aro sozialean

• Gaiak: Kale-gorriko arazoak eta euskararen kezka bizia.
• Herri-hizkeraren alde agertu zen, garbizalekeriaren aurka (hau da, erdaretako hitzik sartu gabe euskara bermatzearen muturreko joeraren kontra).
• Neurri tradizionalak eta bertso librea nahasten ditu.
• Euskara batuaren aldeko apustu iruinkorra (60ko hamarkadan sortua).
• Harria eta arbola erabiltzen ditu euskal sinbolo gisa.
• Poeta: Kontzientzia-iratzartzaile izan behar du, erlijio eta abertzaletasun tradizionalaren aurka.
• Lanaren, izerdiaren eta mailu-hotsaren poetikotasuna aldarrikatzen du.

Euskal Kantagintza Berria (1961-1976)

Zer da?

1961 eta 1976 bitarteko kantagintza-aldia da. Geroago jarraitu zuen arren, berrikuntza nagusiak garai horretakoak dira.

Ezaugarri nagusiak

• Aurreko tradizioarekin haustura.
• Estetika berria sortzeko grina.
• Politizazio goiztiarra: Erantzun politiko gisa jaio zen.
• Protestarako tresna gisa erabilia.
• Herritar arruntarengana iristea zentsuraren gainetik.
• Europara begira: Nova Cançó eta Jacques Brelen eragina.
• Kantaria askotan sortzailea ere bada.
• Harremanak beste alor artistikoekin (Oteiza, Artze).

Jatorria

• Iparraldean: Mixel Labéguerie (1921-1980). 1961ean lehen diskoa (8 kanta) argitaratu zuen. Haurtxoa-haurtxoa da kanta ezagunena.
• Hegoaldean: Mikel Laboa (1934). 1959an eman zuen lehen kantaldia Iruñean.

Ez Dok Amairu (1965-1972)

1965ean sortu zen taldea. Hasierako kideak: Lertxundi, Lete, Laboa, Iriondo eta Julen Lekuona izan ziren. Geroago, Artze, Irigarai eta beste batzuk batu ziren (abertzale ez zirenak ere bai).

• Eragin estetiko eta politiko handia izan zuen, Euskal Herritik kanpora ere ezaguna eginez.
• Kantari berriak ekartzen eta ikuskizun berritzaileak sortzen lagundu zuen, debekuei aurre eginez.
• 1970ean Baga, Biga, Higa ikuskizun arrakastatsua aurkeztu zuten (dantza, kanta eta txalaparta uztartuz).
• 1972an taldea isildu zen.