Zein da borondatezko eta nahi gabeko arretaren arteko aldea?

Dokumentuak bi kategoria nagusi bereizten ditu: borondatezko arreta eta nahi gabeko arreta. Testuak ez du bakoitzaren definizio zehatza ematen, bi kategoriak soilik aipatzen ditu.

Zer da pentsamendu dibergentea?

Pentsamendu dibergentea, pentsamendu sortzailea ere deitua, arazo bati erantzun edo konponbide originalak aurkitzeko trebetasuna da. Pentsamendu konbergentearen kontrakoa da.

Funtzio kognitiboak: adimena, memoria eta pentsamendua

Q: Zer da memoria?

Memoria aurrean ez dauden pertsonak, animaliak, objektuak edo iraganeko gertaerak gogoratzeko gaitasuna da, edo aldez aurretik ikasitako informazioa gogoratzeko trebetasuna. Eskuratze, biltegiratze eta berreskuratze prozesuek osatzen dute.

Resumen

Dokumentuak funtzio kognitiboen oinarriak azaltzen ditu: adimena, memoria (eskuratzea, biltegiratzea eta berreskuratzea) eta pentsamendua. Arretaren eta hautemearen faktoreak, memoriaren epe laburreko eta luzeko sistemak, arazoak konpontzeko estrategiak, arrazoibide mota nagusiak eta pentsamendu sortzailearen ezaugarriak ere jasotzen dira.

Puntos clave

Funtzio kognitiboak pertsonak jarduerak burutzeko dituen gaitasun intelektualak dira.
Memoriak hiru prozesu nagusi ditu: eskuratzea, biltegiratzea eta berreskuratzea.
Arreta borondatezkoa edo nahi gabekoa izan daiteke, eta barne- eta kanpo-faktoreek eragiten dute.
Biltegiratzean zentzumen-informazioaren biltegiratzea (SIS), epe laburreko memoria (ELM) eta epe luzerako memoria (ELM) bereizten dira.
Pentsamendu konbergentea konponbide konbentzionala bilatzen du, eta pentsamendu dibergentea edo sortzailea konponbide originalak.
Arrazoibide induktiboak kasu partikularretatik orokorrera doa, eta deduktiboak alderantziz.

Ponte a prueba

Kognitibo hitza latineko cognoscere-tik dator, ezagutza esan nahi duena.

Funtzio Kognitiboak

Funtzio kognitiboak pertsonak dituen gaitasun edo trebetasun intelektualen bidez jarduerak burutzea ahalbidetzen dutenak dira.

Oinarrizko funtzio kognitiboak: memoria (eskuratzea, biltegiratzea eta berreskuratzea barne).
Funtzio kognitibo gorenak: pentsamendua, hizkuntza eta sinbolizazioa.

Adimena

Adimena ingurunean gertatzen diren aldaketen aurrean bizirik irauten duten izaki bizidunen egokitze-ahalmena da. Elementu abstraktuekin eragiketak egiteko gaitasun gisa ulertzen da.

Memoria

Memoria aurrean ez dauden pertsona, animalia edo objektuak eta iraganeko gertaerak gogoratzeko gaitasuna da, edo aldez aurretik ikasitako informazioa gogoratzeko trebetasuna. Hiru prozesu nagusi ditu: eskuratzea, biltegiratzea eta berreskuratzea.

Eskuratze-prozesua

Informazioa sartzeko prozesua da.

Arreta

Hautematea gertatzeko lehen urratsa da. Buruak egiten ari den gauza baten gainean jarri behar duen kontzentrazioa da.

Bi kategoria nagusi daude: borondatezko arreta eta nahi gabeko arreta.

Arretan eragina duten faktoreak

Barne-faktoreak

Egoera fisikoari lotuak
Egoera psikikoari lotuak

Kanpo-faktoreak

Kolorea, zaporea, usaina, soinua.
Irudiaren eta hondoaren arteko kontrastea.
Hautemate-eremu osoaren antolakuntza.
Estimuluaren berritasuna.

Hautematea

Definizioa: Hautematea zentzumen-estimuluak antolatu eta objektuak bereizteko gaitasuna da. Objektuaren (pertsona, animalia, objektu fisiko edo egoera) ezaugarri erakargarrienek eta pertsonaren arretak objektu estimulatzailerantz duen aurretiko jarrerak eragiten dute hautematean.

Biltegiratze-prozesua

Zentzumen-informazioaren biltegiratzea (SIS)

Informazio-piloa bil daiteke, baina epe labur batean bakarrik.

Epe laburreko memoria (ELM)

Erdibidea da. SIS eta ELM artean dago, eta informazio asko gordetzen du une laburrean.

Epe luzerako memoria (ELM)

Informazioa epe luzean gorde daiteke.

Berreskuratze-prozesua

Lehendik hautemandako zerbait ezagutzea da.

Pentsamendua

Pentsamendua arazoak konpontzeko, arrazoitzeko eta sortzeko memoriaren prozesuak antolatu eta koordinatzeko ahalmena da.

Hizkuntza pentsamendua antolatzeko balio duen tresna da, eta pentsamenduari memoria ordenatu eta antolatzen laguntzen dion baliabidea ere bada.

Arazoak konpontzea

Arazoa jakineko egoera batean aurreikusten den helburuaren eta lortzen den emaitzaren arteko desbideratzeak eragiten duen atsekabe-egoera da. Arazoak konpontzea, berriz, nahi ez dugun egoera nahi dugun egoera bihurtzea da.

Arazoak konpontzeko estrategiak

Saiakuntza-errorea: konponbidera iritsi arte saioak egitea da.
Datuen antolaketa edo egoeraren analisia: arazoaren elementuak antolatu eta aztertzea da, horiek ulertu ondoren konponbidea aurkitzeko.

Arrazoibidea

Arrazoibidea aldez aurreko informaziotik abiatu eta ondorio bat inferitu edo deduzitzeko prozesua da, hainbat erregela aplikatuz.

Arrazoibide induktiboa: kasu partikularren behaketatik abiatuz izaera orokorreko printzipio bat lortu nahi da.
Arrazoibide deduktiboa.
Arrazoibide transduktiboa: logikoa ez dena, kasu partikular batetik beste kasu partikular batera joanez inferitzen baititu ondorioak.

Sormena

Gauzak beste ikuspegi batetik behatzeko gaitasuna da.

Pentsamendu konbergentea: arazo bati konponbide konbentzional, komenigarri eta egokia aurkitzera bideratzen dena.
Pentsamendu dibergentea (pentsamendu sortzailea): arazo bati erantzun edo konponbide originalak aurkitzeko trebetasuna.

Pertsona sortzailearen ezaugarriak

Arazoekiko sentiberatasuna.
Ideia-jarioa.
Buru-malgutasuna.
Originaltasuna.
Analisirako eta sintesirako gaitasuna.
Berriro definitzeko gaitasuna.