Fundamentos Químicos da Vida: Bioelementos, Biomoléculas e Propiedades da Auga

Bioelementos: Os Elementos Esenciais da Vida

Os bioelementos son aqueles elementos químicos que forman parte dos seres vivos.

Clasificación dos Bioelementos

1. Primarios

   Son aqueles bioelementos indispensables para a formación das biomoléculas orgánicas. Este grupo representa o 96% das moléculas e pertencen a el: C (Carbono), H (Hidróxeno), O (Osíxeno), N (Nitróxeno), P (Fósforo) e S (Xofre).

2. Secundarios

   A este grupo pertencen os restantes elementos químicos indispensables para a vida que aparecen nos seres vivos de forma natural. Pódense clasificar en:

   • Indispensables: Están presentes en todos os seres vivos. Exemplos: Ca (Calcio), Na (Sodio), Cp (Elemento non estándar, mantido por fidelidade ao texto orixinal), Fe (Ferro), K (Potasio), Mg (Magnesio).
   • Variables: Son aqueles que poden faltar en certos organismos. Exemplos: Zn (Cinc), Pb (Chumbo), Ti (Titanio), V (Vanadio).

Oligoelementos

Os oligoelementos son os bioelementos que se atopan en cantidades inferiores ao 0,1%.

O Carbono (C): A Base da Química Orgánica

O carbono posúe propiedades únicas que o converten no esqueleto das moléculas orgánicas:

• Pode formar longas cadeas mediante enlaces sinxelos ou dobres consigo mesmo.
• Forma enlaces covalentes estables cos demais bioelementos, pero que baixo certas condicións pódense romper.
• Ten catro enlaces de valencia dispostos en tres dimensións.

Biomoléculas

As biomoléculas son a combinación de bioelementos presentes nos seres vivos.

Clasificación das Biomoléculas

1. Simples: Exemplos: O₂ (Osíxeno molecular), N₂ (Nitróxeno molecular).
2. Compostas Orgánicas: Teñen esqueleto carbonado. Exemplos: Glícidos (Carbohidratos), Lípidos, Proteínas, Ácidos nucleicos.
3. Compostas Inorgánicas: Non teñen esqueleto carbonado. Exemplos: H₂O (Auga), NaCl (Cloruro de Sodio), Ca₃(PO₄)₂ (Fosfato de Calcio).

A Auga (H₂O): A Biomolécula Fundamental

Estrutura da Molécula de Auga

• É unha molécula covalente dipolar.
• Forma pontes de hidróxeno con outras moléculas de auga.
• Cada molécula pode unirse a outras seis ao conxelarse.

Características Físico-Químicas da Auga

1. Elevada forza de cohesión: É practicamente incompresible, o que fai que poida ter unha función estrutural. Permite a capilaridade (axuda ás plantas a absorber auga e nutrientes do solo).
2. Elevado calor de vaporización: Isto débese a que ao aplicar calor, parte utilízase en romper as pontes de hidróxeno. Isto ten que ver co suor para baixar a temperatura corporal.
3. Baixo grao de ionización: O seu grao é moi baixo, o que provoca que conduza mal a electricidade.
4. Elevado calor específico: Indica que hai que aplicar moita calor para aumentar 1ºC un gramo de auga, xa que hai pontes de H. A auga é un bo termorregulador.
5. Elevada tensión superficial: Permite que algúns insectos poidan flotar na auga.
6. Maior densidade en estado sólido: Provoca que o xeo flote.
7. Bo disolvente: É un bo disolvente para moléculas iónicas e covalentes polares.

Funcións da Auga nos Seres Vivos

1. Bo disolvente: En moléculas covalentes e compostos iónicos, polo que se producen nela moitas reaccións químicas.
2. Reactivo: É dicir, que intervén en numerosas reaccións químicas:
   • Hidrólise: Ruptura de enlaces coa intervención da auga.
   • Fotosíntese: Aporta hidróxenos.
3. Bo transportador: Exemplo: o sangue, a savia.
4. Función estrutural: Exemplo: vacuolas das células vexetais.
5. Amortecedor mecánico: Serve para que se realicen movementos reducindo o rozamento.
6. Termorregulador: Debido ao seu alto calor específico e alto calor de vaporización.