Filosofia Praktikoa eta Etika: Oinarriak eta Eskolak
Enviado por Chuletator online y clasificado en Filosofía y ética
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 2,6 KB
1. Filosofia Praktikoa eta Etika
Filosofia praktikoak moralari buruzko hausnarketa egiten du, ongi eta gaizki kontzeptuak aztertuz.
Askatasuna eta Determinismoa
Gizakiak aukeratzeko gaitasuna du, baina bi ikuspuntu nagusi daude:
- Indeterminismoa: Askatasuna ez dago mugarik gabe baldintzatua.
- Determinismoa: Gure ekintzak aurretik erabakita daude hainbat arrazoirengatik: teologikoak (Jainkoa), kosmologikoak (zortea), genetikoak, psikologikoak edota sozioekonomikoak.
2. Etika Motak: Materialak eta Formalak
Etika Materialak (Edukia dutenak)
Helburu zehatz bat lortzeko zer egin behar dugun esaten digute (bizitza ona lortzeko bidea):
- Eudaimonismoa (Aristoteles): Zoriontasuna da helburua. Horretarako, urrezko erdibidea bilatu behar da zuhurtziaz (adibidez: adoretsu izatea, koldarkeriaren eta ausarkeriaren artean).
- Hedonismoa (Epikuro): Plazera bilatzea eta mina sahestea. Ez da soilik plazer fisikoa, intelektuala ere bada.
- Estoizismoa (Zeno): Desirak kontrolatzea eta patua onartzea, barne lasaitasuna (ataraxia) lortzeko.
Etika Formalak (Kantiarra)
Ez digute esaten zer egin behar dugun, nola jokatu behar dugun baizik (asmoa).
- Agindu kategoriala: "Ez egin besteei zeuretzat nahi ez duzuna".
- Autonomia: Gizakiak bere kabuz, arrazoimenez, erabakitzen du bere lege morala, ezeren truke espero gabe.
3. Pentsalari Garrantzitsuak
- Sokrates: Intelektualismo morala. Gaizki jokatzen duenak ez dakielako jokatzen du horrela; ongi jokatzeko, ongia ezagutu behar da.
- J.P. Sartre: Existentzialismoa. "Aske izatera kondenatuak gaude". Ez aukeratzea ere aukera bat da, eta gure ekintzen erantzule osoak gara.
- Platon: Ongiaren zergatian sakontzen du, Sokratesen bidetik.
4. Kontzeptu Gehigarriak
- Zientifismoa: Ezagutza arrazionala bakarrik onartzen duen korrontea. Testuinguru honetan, morala eta etika "irrazionaltzat" edo sentimendu hutsaltzat har ditzake (kritika gisa agertzen da oharretan).
- Objektibotasuna vs. Subjektibotasuna:
- Objektiboa: Unibertsala, denontzat balio duena.
- Subjektiboa: Partikularra, norberaren ikuspuntua.
- Animalien Eskubideak: Etika modernoan, animaliek sentitzeko gaitasuna dutenez, haien eskubideak aldarrikatzen dira.