Fenómenos Fonéticos e Fonolóxicos da Lingua Galega

Metafonía Nominal

A metafonía nominal refírese a palabras nas que se espera unha vocal aberta pola súa etimoloxía latina, pero o resultado é distinto dependendo da zona xeográfica. As palabras rematadas en "a" provocan unha abertura da vocal tónica, mentres que as rematadas en "o" provocan un pechamento da vocal tónica. A metafonía afecta só ás palabras con variación xenérica. O ámbito afectado nestas alteracións é sempre o Occidente de Galicia.

Nasal en Posición Implosiva

Este fenómeno pecha a vocal tónica antietimoloxicamente. Está máis estendido ca o da metafonía e afecta tamén á zona occidental do territorio.

Vocalismo Átono

1. Desaparición de sons

• Aférese: Posición inicial (aínda, inda).
• Síncope: Posición interior (ferida, frida).
• Apócope: Posición final (sano, san).

2. Aparición de sons

• Prótese: Posición inicial (remedar, arremedar).
• Epéntese: Posición medial dunha cadea.
• Parágoxe: Posición final (cantar, cantare).

3. Harmonización vocálica

As vocais pretónicas harmonízanse coas tónicas, adaptándose a estas.

4. Palatalización de "a"

A vocal postónica palatalízase, é dicir, achégase ao fonema /e/ (Exemplo: Había, habíe).

5. Labialización

Unha vocal redondéase por influencia dunha consoante labial veciña (Exemplo: semana, soemana, somana).

Ditongos e Tritongos

Ditongos

Son dúas vocais que se pronuncian xuntas; unha é feble e outra forte. A forte constitúe o núcleo silábico e a feble forma a marxe silábica. Existen dous tipos:

• Crecentes: Marxe + núcleo. De pechada a aberta.
• Decrecentes: Núcleo + marxe. De aberta a pechada.

Ditongos Homóxenos

Formados por dúas vocais febles (IU).

Tritongos

Formados por tres vocais na mesma sílaba.

Outros Fenómenos Fonéticos

Gheada

Consiste na substitución dun fonema oclusivo velar sonoro /g/ por unha aspiración /h/. Dase nas 3/4 partes de Galicia e, por influencia do castelán, está sendo substituído por un fonema fricativo velar xordo /x/.

Ieísmo

O fonema lateral palatal líquido sonoro /l/ pasa a pronunciarse como fricativo ou africado:

• [j] fricativo.
• [dj] africado.