Familia Ereduak: Ezaugarriak, Erronkak eta Indarguneak

Familia Nuklearra

Familia nuklearra gune bakar bateko kideen elkarbizitzak osatzen duena da. Guraso biko familia nuklearra da oraindik mota nagusia (% 40).

Motak:

• Guraso bikote batek eta bere seme-alabek (edozein motatakoak) osatutakoa.
• Heldu bik osatutako bikotea (seme-alabekin edo gabe).
• Heldu bakarra bere seme-alabekin.

Familia Dibortziatuak

Ezaugarriak:

• Gero eta ugariagoak dira.
• Guraso bakartasunaren jatorririk ohikoena da.
• Guraso bakarreko familiekin hainbat ezaugarri partekatzen dituzte.
• Dibortzioak senide guztiei moldaketa-prozesu bat eskatzen die.

Ahuleziak eta arriskuak:

Dibortziatutako gurasoen seme-alabek, elkarrekin dauden gurasoenekin alderatuta, probabilitate handiagoa dute honako hauek pairatzeko:

• Arazo emozionalak eta portaera-nahasmenduak.
• Emaitza txarrak eskolan.
• Antsietatea eta depresioa.

Dibortzioak seme-alaben doikuntza psikologikoa arriskuan jar dezake, baina hori ez da beti gertatzen. Umeen ongizate psikologikoa eta emozionala ez dago familia-egiturari lotuta, beste aldagai batzuei baizik:

• Guraso ez-zaintzailearen inplikazio-maila umearekin.
• Guraso zaintzailearekin umeek duten harremana.
• Gurasoen arteko harremanaz duten iritzia edo pertzepzioa.

Familia Berreraikiak

Ezaugarriak:

• Lehenago izandako harremanetatik sortutako familiak dira.
• Bikotekide batek edo biek aurreko harremanean izandako seme edo alabaren bat daukate.
• Gero eta ugariagoak dira, baina zaila da kopuru zehatza jakitea.
• Itxuraz, familia tradizional guraso-bikoak dirudite, baina konplexuagoak dira.
• Egokitzapen-prozesua konplexua da umeentzat.

Prozesuan eragina duten aldagaiak:

• Guraso batekin bizitzeari uztea.
• Umearen sexua (neskek okerrago pasatu ohi dute).
• Adina.
• Gurasordearen sexua.
• Aitordearen edo amaordearen izaera.
• Gurasoen arteko gatazka-egoera eta jarrera.

Familiak ondo funtzionatzeko faktore garrantzitsuena gurasoen inplikazioa da.

Ikerketaren emaitzak:

• Umeek guraso biko familienek baino doikuntza psikologiko maila baxuagoa izan dezakete.
• Ongizate psikologikoa ez dago egituraren menpe, honako hauen menpe baizik: umearen adina, helduen egonkortasun emozionala eta hezkuntza-praktikak.

Ahuleziak:

• Bikotekide berriek espektatiba baikorregiak edo idealizatuak dituzte familiaren bilakaeraz.
• Bikotekide berriak umeekiko izan behar duen rola ez dago argi.
• Umeen harremana eurekin bizi ez den guraso biologikoarekin eta gurasordearekin.

Indarguneak:

• Heldutasuna.
• Erlazio berriek esperientzia aberasten dute.
• Harreman-eredu desberdinak ezagutzea.

Familia Homoparentala

Ezaugarriak:

• Sexu bereko gurasoak dira, seme-alabaren batekin (biologikoa, harrerakoa edo adoptatua).
• Familia ez-konbentzionalen artean ezezagunenetakoak dira.
• Modu desberdinetan sortzen dute familia eta zifra zehatzak ez dira ezagutzen.

Ikerketaren emaitzak:

• Hezkuntza-praktikak egokiak dira.
• Seme-alabekiko harremana maitasunean, komunikazioan eta errespetuan oinarritzen da.
• Umeei erakusten zaizkien balio garrantzitsuak tolerantzia eta errespetua dira.
• Gurasoen arteko harremana berdintzailea eta gogobetekoa izan ohi da.

Umeen garapena familia homoparentaletan:

• Eskola-emaitza onak eta portaera egokia.
• Gaitasun soziala, autoestimua eta ongizate orokor maila onak.
• Ongizatea ez dago egituraren menpe, familia-giroaren, gurasoen estres-mailaren eta bikotekideen gogobetetasunaren menpe baizik.

Ahuleziak eta indarguneak:

• Ahuleziak: Guraso homosexualak izateagatik pairatu dezaketen bazterketa soziala.
• Indarguneak: Umeak malguagoak dira genero-rolei dagokionez, toleranteagoak dira eta aurreiritzi gutxiago dituzte.

Adopziozko Familiak

Ezaugarriak:

Pertsona bat edo bikote bat eurekin lotura biologikorik ez duen ume baten guraso bihurtzen da. Historian zehar eman den fenomenoa bada ere, azken urteotan kopurua nabarmen igo da.

Mitoak:

• Umeek esperientzia goiztiarren eraginez egokitzapen-arazoak dituztela (ongizate psikologikoan).
• Gurasoak permisiboegiak edo baimentzaileegiak izan ohi direla.

Ikerketa eta errealitatea:

• Aniztasun handiko familiak dira.
• Esperientzia goiztiarrek doikuntza orokorrean eragina izan dezaketen arren, adopzioari esker umeen garapena asko arintzen da, adoptatu gabeko umeen pareko izatera helduz.

Indarguneak:

• Gurasoen motibazio-maila altua eta aurretiko prestakuntza.
• Talde teknikoen egokitasun-aitortza.
• Adopzioa babes-faktorea da eta egoera oso positiboa izaten da senide guztientzat.
• Laguntza profesionala prozesu osoan zehar.

Familia Gurasobakarra

Ezaugarriak:

• Guraso bakar bat dago adin txikiko seme-alaba batekin gutxienez.
• Heldu bat (ama edo aita) da arduraduna, eta beste kideak bere menpe daude ekonomikoki eta sozialki.
• Gehienetan emakumea arduratzen da.
• Kopurua asko igo da Europan; Espainian, 100 familiatik 14,6 guraso-bakarrak dira.

Umeen egoera ohikoak:

• Gurasoetariko baten falta eta guraso ez-zaintzailearekiko harreman murritza.
• Gurasoen arteko gatazkak eta baliabide ekonomikoen murrizketa.
• Gizarte-laguntza urriagoa eta gurasoaren estres handiagoa (lan-zama dela eta).

Mitoak eta datuak:

• Mitoak: Familia problematikoak, desegituratuak edo osagabeak direla.
• Datuak: Familia guztiz funtzionalak dira, lotura estuekin. Eragina duten faktoreak jatorria, baliabideak eta harremanen kalitatea dira.

Ahuleziak eta indarguneak:

• Ahuleziak: Zailtasun ekonomikoak, laguntza-sare falta eta lana eta familia bateratzeko zailtasunak (erantzukizun zama handia).
• Indarguneak: Umeak goizago heltzen dira (etxeko lanetan erantzukizun handiagoa hartuz), sentsibilitate handiagoa dute eta amarekiko lotura estuagoak garatzen dituzte.