Euskarazko Perpaus Sintaxiaren Azterketa

Lexikoaren Ereduak

• Frankotan egon → askotan egon
• Hautsak harrotu → aztoramendua eragin
• Misoginia gordina → emakumeenganako ezinkusi gogorra
• Erruz jaso → asko jaso
• Horren karietara → hori dela eta
• Prezatu izan → estimatu izan
• Talaiatik beheituta → goitik jaitsita
• Lanbro artea → zailtasuna
• Erroak erabaki → oinarriak moztu

Gramatika Azterketa (GRA)

273. orrialdea: Perpaus osagarriak

• Adierazpen-perpaus osagarriak
• Perpaus osagarri izenlagunak
• Aginte perpaus osagarriak
• Galde perpaus osagarriak edo zehar galderak

Perpausak

Kausazko perpausak

• Aditz jokatuekin
  • -(e)lako: Onena delako erosi dut.
  • -eta: Errepikatu, mesedez, gaizki entzun dut-eta.
  • (zeren/zeren eta…) bait-: Ezin naiz joan, (zeren) ez baitut dirurik.
  • -(e)nez/-(e)nez gero: Zuk esanez gero, joango naiz.
  • -(e)la-eta: Auto-istripua dela-eta berandu iritsi gara.
  • -(e)la bide/kausa/medio: Klima-aldaketa dela medio, tenperatura igo egin da.
• Aditz jokatugabeekin
  • -t(z)eagatik/t(z)earren: Lehenago ez erosteagatik, orain txartelik gabe geratu zara.

Kontzesio-perpausak

• Aditz jokatuekin
  • -(e)n arren: Lagunak diren arren, beti dabiltza errietan.
  • nahiz eta…-(e)n: Nahiz eta lagunak diren, beti dabiltza errietan.
  • ba-...ere: Lagunak badira era, beti dabiltza errietan.
• Aditz jokatugabeekin
  • arren: Lagunak izan arren, beti dabiltza errietan.
  • nahiz eta: Nahiz eta lagunak izan, beti dabiltza errietan.
  • -ta/-da ere // -(r)ik ere: Lagunak izanda ere, beti dabiltza errietan.
  • -agatik: Lagunak izanagatik, beti dabiltza errietan.

Moduzko perpausak

• Aditz jokatuekin
  • -(e)la(rik): Zer esan dakidala nago.
  • -(e)n modukoa(k) / bezalakoa(k): Nahi dugun bezalakoa modukoa egingo dugu.
  • -(e)n antzera/eran/gisan/moduan/bezala: Nahi duen eran egingo du.
• Aditz jokatugabeekin
  • -(e)z: Eroriz ikasten dugu oinez.
  • -ta/-rik: Dirua aurrezturik/aurreztuta erosi ahal izan dut bizikleta berria.
  • -tako/-riko eran/gisan/moduan: Esandako eran/moduan/gisan prestatuko dugu arroza.
  • ø bezala: Esan bezala, ez naiz joango.

Helburuzko perpausak

• Aditz jokatuekin
  • -(e)n: Zertarako? → Zuk ikus ditzazun ekarri ditut argazkiak.
• Aditz jokatugabeekin
  • -t(z)era: Elizara joan ziren guraso haureginberriak seme txikia bataiatzera.
  • -t(z)eko: Musean jokatzeko, trebea izan beharra dago.
  • -t(z)eko asmotan / -t(z)ekotan: Erosteko asmotan / erostekotan izan zen.
  • -t(z)eagatik / t(z)earren: Hitzaren esanahia jakiteagatik, hiztegira jo zuen.

Ondorio-perpausak

• Hain…non/ezen… bait- /-(e)n: Hain berandu zen, ezen filma hasita baitzegoen.
• Halako…non/ezen… bait-/-(e)n: Halako osasuna du agureak, non ehun urte biziko baita.
• Hainbeste…non/ezen… bait-/-(e)n: Hainbeste jende etorri da, ezen ez garen gelan sartzen