Espainiako Garapen Ekonomikoa eta Gizarte-Eraldaketak

Garapen ekonomikoa eta gizarte-eraldaketak

1959tik aurrera, frankismoak bere politika ekonomikoa aldatu zuen, autarkia alde batera utzi eta liberalizazio ekonomikoa ezarriz. Aldaketa hori krisi ekonomikoak eta nazioarteko erakundeen presioak bultzatu zuten, eta Francisco Francok teknokraten gobernua ezarri zuen, Opus Deiko kideekin, ekonomia modernizatzeko.

1959ko Egonkortasun Plana

Testuinguru horretan, 1959ko Egonkortasun Plana ezarri zen, inflazioa kontrolatzeko, defizita murrizteko eta atzerriko inbertsioa erakartzeko helburuarekin. Horretarako, neurri zorrotzak hartu ziren:

• Soldatak izoztu.
• Gastu publikoa murriztu.
• Zergak igo.
• Pezeta debaluatu.

Hasieran bizi-maila okertu bazen ere, neurri horiek ekonomiaren egonkortzea eta ondorengo hazkundea ahalbidetu zuten.

Garapen-planak eta industrializazioa

Ondoren, 1960ko hamarkadan Garapen-planak jarri ziren martxan industria bultzatzeko eta herrialdea modernizatzeko. Hiru plan egin ziren 1964 eta 1975 artean, baina inbertsioak batez ere eremu industrializatuetan kontzentratu ziren, hala nola Euskal Herria, Katalunia eta Madril, eta horrek eskualdeen arteko desorekak areagotu zituen.

"Espainiako miraria" (1960-1973)

Neurri horien ondorioz, Espainiak hazkunde ekonomiko handia izan zuen 1960 eta 1973 artean, “Espainiako miraria” deiturikoa. Industria bihurtu zen sektore nagusia, eta ekonomia erritmo bizian hazi zen. Hazkunde hori hainbat faktorek bultzatu zuten:

• Turismoa.
• Emigranteek bidalitako dirua.
• Atzerriko inbertsioak.
• Eskulan merkea.
• Europako ekonomiaren hazkundea.

Gizarte-eraldaketa sakonak

Garapen ekonomiko horrek gizartean aldaketa sakonak eragin zituen:

• Demografia: Biztanleria hazi egin zen (baby boom-a) eta migrazio handiak gertatu ziren (landa-eremuetatik hirietara eta atzerrira).
• Hiri-garapena: Hiriak handitu ziren eta lo-auzoak sortu ziren.
• Egitura soziala: Nekazaritza-gizartea industria eta zerbitzuetan oinarritutako gizarte bihurtu zen, eta klase ertaina handitu zen. Langile mugimendua indartu zen.

Bizimodua eta mentalitate aldaketa

Kontsumo-gizartea sortu zen, telebista, autoa eta etxetresna elektrikoak zabalduta. Hezkuntza hobetu zen eta analfabetismoa gutxitu. Emakumeak pixkanaka lan-munduan sartzen hasi ziren, eta turismoaren eta kanpoko eraginaren ondorioz mentalitate irekiagoa zabaldu zen, erlijioaren eragina gutxituz.

Azkenik, garapen ekonomiko eta gizarte-aldaketa horiek Espainiaren modernizazioa ekarri zuten, baina baita desorekak eta arazo sozialak ere. Gainera, gizarte gero eta kritikoago batek frankismoaren aurkako jarrera indartu zuen.