Erreforma politikorako legea

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 5,43 KB

 

1. ESPAINIAKO TRANTSIZIOA: KONSTITUZIO AURREKO GARAIA

1975ean Franco hil egin zen eta Espainian transizio garaia hasi zen, bi zatitan banatu zena (1. Fasea 1978ko Konstituzioa arte, eta 2. Fasea 1982an PSOEk hauteskundeak irabazi arte). Diktadorearen heriotza ondoren, hiru aukerabide zeuden Estatuaren etorkizuna erabakitzeko: erregimen frankistaren jarraipena (immobilismoa), erregimenetik abiatutako erreforma edo erregimenarekiko erabateko haustura.

Franco hil eta bi egunera Joan Carlos Borboikoa errege izendatu zuten, baina gobernuburutzan Arias Navarrok jarraitu zuen, zein hasieran erreformak egingo zituelakoan itxura eman arren, sektore immobilistarekin gero eta lotuago zegoen. Hori dela eta, Frankismoaren kontrako oposizioa batu eta Koordinazio Demokratikoa edo “platajuntak” osatu zuten. Haustura demokratikoa helburu zutelarik, greba, manifestazio eta mugimendu handiak egon ziren, baina gobernuak bereala zapaldu zituen.

Egoera hain larria zen non erregeak eta haren laguntzaileak Arias Navarroren dimisioa behartu eta Adolfo Suárez gobernuburu izendatu zuten. Honek transizioa gidatu zuen sektore frankista geldiarazi eta indar demokratikoekin harremanaetan hasiz. Horrela, bada, hainbat erreforma egin zituen (amnistia politikoa, greba eskubidea arautu...), baita lege eta erakunde frankisten bilakaeratik abiatuta erreforma progresiboa. Horretaz gain, Erreforma Politikorako Legea proposatu zuen funtsezko eskubideak aitortu, herri-subiranotasuna berreskuratu, konstituzio bat prestatu eta baita hauteskunde-sistema demokratiko bat martxan jartzen.

Behin legea erreferendum bidez onartuta, askatasunak berrezarri eta hauteskunde demokratikoetarako deialdia egiteko asmoz, haustura demokratikoaren jarrerara hurbildu zen. Partaidetza handiarekin, Adolfo Suarezen UCD irabazle atera zen eta gobernu berria konstituzio berri bat prestatzen hasi ziren.

2. SENDOTZE DEMOKRATIKOA: 1978KO KONSTITUZIOA ETA AUTONOMIEN ESTATUTUA

1977an, Adolfo Suarez
Espainiako gobernuburutzan zegoelarik, hautaturiko Gorteek konstituzio demokratiko bat egiteari ekin zioten. Konstituzioko testua zazpi kidez (UCDko hiru eta PSOE, AP, PDC eta PCEko bana) osatutako batzorde batek idatzi zuen kontseilu bidez eta Kongresuak eta Senatuak onartu ondoren, erreferendum bidez onartu zen.

Konstituzioak izaera aurrerakoia zuen, baina modu askotan interpreta zitezkeen oinarriak zituen: zuzenbide-estatu sozial eta demokratikoa, herri subiranotasuna, monarkia parlamentarioa, nazioaren batasun zatiezina baina autonomia-
Eskubidea, erlijio-askatasuna eta Estatu ez-konfesionala, merkatu-askatasuna (nahiz eta Estatuak interes publikorako baldin bazen jabetzan esku hartzeko aukera zuen), etan.

Erreforma Politikorako Legeari jarraipena emanez, Adolfo Suárezek 1977an herrialdeetan autonomia-prozesuari ekin zion. Lehendabiziko estatuak Katalunia eta Euskadikoa izan ziren (Gorteek onartuta eta erreferendum bidez berretsita 1979an).

Konstituzioaren arabera bi bide zeuden autonomia eskuratzeko. Lehedabizikoa nazio historikoentzat (Katalunia, Euskadi eta Galiziarentzat, baina baita Nafarroarentzat ere, zein bertako herritarrek erreferendum bidez erabaki dezaketen) bide azkarrago eta osoago bat. Nafarroan prozedura berezia ezarri zen, bertako Foruak oinarri hartuta. Beraz, 1983an autonomi guztiak finkatu (Ceuta eta Melilla ezik, 1995ean lortu baitzuten), eta Espainiako mapa politiko-administratibo berria sortu zen, 17 atunomia-erkidego eta bi autonomi-hiriz osatutakoa.

Entradas relacionadas: