Energia: Motak, Propietateak eta Aurrezpena

Tecnología Industrial2,83 KB

Energiaren definizioa

Energia: sistema materialek beren burua edo beste sistema material bat eraldatzeko duten gaitasuna da.

Energia motak

  • Elektrikoa: korronte elektrikoak duen energia da.
  • Elektromagnetikoa: erradiazio elektromagnetikoen bidez transmititzen den energia da.
  • Kimikoa: erreakzio kimikoetan trukatzen den energia da.
  • Termikoa: materia osatzen duten partikulen higiduraren eraginez sortzen den energia da.
  • Nuklearra: atomoen nukleoan dagoen energia da.
    • Fisio-erreakzioa: atomo astunen nukleoaren zatiketa da.
    • Fusio-erreakzioa: atomo arinen nukleoen elkarketa da.

Energiaren propietateak

  • Transferentzia: energiak sistema material batetik beste batera pasatzeko gaitasuna du (adibidez, tenislariak).
  • Transformazioa: energia hainbat eratan ager daiteke, eta gai da era batetik bestera pasatzeko (adibidez, butano-bonbona).
  • Kontserbazioa: guztizko energia-kantitateak konstante irauten du transformazio guztietan; hasierako eta amaierako energia-kantitateak berdinak dira.

Energia-iturriak

Energia-iturri berriztaezinak

Erabili ahala agortzen diren energia-iturriak dira, kantitate mugatuan daudelako. Gaur egun gehien erabiltzen direnak: ikatza, petrolioa, gas naturala eta uranioa.

Energia-iturri berriztagarriak

Behin eta berriro erabili arren, etengabe berritzen diren energia-iturriak dira. Gehien erabiltzen direnak: ura, eguzkia, haizea, biomasa eta lurraren barneko beroa.

Energiaren erabilera

Baliabide energetikoak ez dira planeta osoan berdin erabiltzen. Adibidez, munduko biztanleen herenek zura eta ikatza bakarrik erabiltzen dituzte energia-iturri gisa. Herrialde garatuetan, aldiz, kontsumitzen den energiaren erdia elektrikoa da.

Zentral elektrikoa

Zentral elektrikoetan, energia-iturri jakin batetik datorren energia elektrizitate bihurtzen da.

  • Turbina: uraren edo lurrunaren energia zinetikoa transmititzen dio sorgailu bati.
  • Sorgailua: energia elektrikoa sortzen du, turbinak transmititzen dion mugimendua baliatuz.

Energia etxean aurreztea

  • Eguzki-argia ahalik eta gehien aprobetxatzea.
  • Etxetresna elektriko eraginkorrak erabiltzea.
  • Eraikinak ahalik eta gehien isolatzea, energiarik ez galtzeko.
  • Ur gutxiago kontsumitzea: dutxatzea eta ez bainatzea, eta beharrezkoa ez denean txorrota ixtea.

Hondakinak birziklatzea

Kontsumitzen ditugun produktu landuak birziklatuz, energia aurrezten dugu; izan ere, produktu horiek fabrikatzeko behar den energia-kontsumoa murrizten da.

Descargar

PDF Word HTML