Energia-fluxua ekosisteman

Lurrean bizitza egon dadin, etengabe jaso behar du energia; ekosistemetan barrena noranzko bakarrean doala, energia hori degradatu egiten da.

Energiara hurbiltzea

Fotosintesia

• Eguzki-energia: Ekosistemetako izaki bizidunek erabiltzen duten energia gehiena eguzki-energiatik dator.
• Energia kimikoa: Fotosintesiaren bidez, argi-energia energia kimiko gisa biltegiratzen da molekula organikoetan.
• Organismoak: Argi-energia landareek, algek, klorofiladun bakterioek eta zianobakterioek jasotzen dute.

Kimiosintesia

• Prozesu anabolikoa: Materia organikoa materia ez-organikotik eta energia kimikotik sintetizatzen da, konposatu ez-organikoen oxidazioaren bidez.
• Ekosistema bereziak: Bakterio kimiosintetikoak funtsezkoak dira eguzki-argirik gabeko inguruneetan:
  • Itsasoko iturri hidrotermaletan.
  • Itsas sedimentu sakonetan.
  • Mineral askoko inguruneetan (adibidez, meatzeetan).
• Adibideak: Sufrearen bakterioak, nitrogenoarenak, hidrogenoarenak edo burdinarenak.

Energia-transferentzia

Energia kate eta sare trofikoen bidez transferitzen da maila batetik bestera. Prozesu honetan:

• Biltegiratzea: Zati bat energia kimiko gisa geratzen da molekula organikoetan.
• ATP eta katabolismoa: Zati bat glukolisiaren edo zelula-arnasketaren bidez erauzten da, ATP loturetan biltegiratuz.
• Beroa: Katabolismoan energiaren zati bat bero bihurtzen da (erreakzio exotermikoak), gorputzaren tenperatura mantentzeko erabilia.
• Galera: Transformazio horrek energia erabilgarriaren galera dakar.
• Transferentzia: Energiaren %10 inguru bakarrik pasatzen da hurrengo maila trofikora.

Energia-fluxua kate trofikoan

Ekosistemak sistema irekiak dira: energia etengabe jaso behar dute, bero gisa askatutakoa ezin baita berriro erabili.

Materiaren zikloak ekosistemetan

Energia-fluxua noranzko bakarrekoa den bitartean, materia modu ziklikoan zirkulatzen du, etengabe birziklatuz.

Materiaren transferentzia

• Ziklo itxia: Bioelementuak biosferan zehar zirkulatzen dute, deskonposatzaileei esker materia ez-organikora itzuliz.
• Prozesua: Ekoizleek materia ez-organikoa organiko bihurtzen dute; kontsumitzaileek asimilatu egiten dute; eta deskonposatzaileek zikloa ixten dute.

Ziklo biogeokimikoak

Bioelementuak (C, O, N, S, P) atmosferatik, hidrosferatik eta geosferatik hartzen dira. Ziklo horiek eteteak bizia arriskuan jar dezake.

Karbonoaren zikloa

Karbonoa materia organikoaren oinarria da. Atmosferan CO2 gisa dago eta erregai fosiletan edo kareharrietan biltegiratuta.

• Sarrera: Fotosintesiaren bidez eta kareharrien eraketaren bidez.
• Zirkulazioa: Elikadura-katearen bidez.
• Askapena: Arnasketa, deskonposizioa, suteak eta erregai fosilen errekuntza (gizakiaren eragina).

Klima-aldaketaren kontrako borroka

Erregai fosilen erabilerak eta deforestazioak CO2 maila igotzen dute. Irtenbideak: energia berriztagarriak, karbono-hustulekuak babestea eta karbono-bahiketa.

Nitrogenoaren zikloa

Atmosferako N2-a mikroorganismoek (zianobakterioak, bakterio nitrifikatzaileak) eraldatzen dute landareek asimilatu dezaketen amoniako edo nitrato bihurtzeko.

Fosforoaren zikloa

Fosforoa arroka sedimentarioetan eta lurzoruetan dago. Mikroorganismoek kate trofikoan sartzen dute eta deskonposatzaileek lurzorura itzultzen dute.

Sufrearen zikloa

Sufrea sulfato gisa dago. Landareek proteinak eratzeko erabiltzen dute, eta bakterioek zikloa ixten dute, H2S sortuz eta oxidatuz.