Egiturak: Definizioa, Esfortzu Motak eta Egitura Artifizialen Sailkapena
Zer dira Egiturak?
Egitura indarrei eusteko eta indar horiek oinarri dituen puntuetara transmititzeko gai diren hainbat elementuren multzoari esaten zaio. Elementu horiek erresistentzia eta egonkortasuna ematen diote. Egitura batean eragiten duten indarrei karga esaten zaie.
Esfortzu Motak
Esfortzua (Definizioa)
Egitura bateko elementuek jasaten duten indarrari (kargari) kontra egiteko elementu horiek egiten duten indarrari esfortzu esaten diogu.
Esfortzu Nagusiak
- Trakzioa: Egituraren edo elementuaren luzera handitzeko joera duen esfortzua (hau da, luzatzeko joera).
- Konpresioa: Egituraren edo elementuaren luzera gutxitzeko joera duen esfortzua (hau da, konprimatzeko joera).
- Makurdura: Indarrek (kargek) elementua tolesteko joera dutenean sortzen den esfortzua.
- Zizaila (Ebakidura): Sekzioarekiko paraleloki eragiten duten indarrek elementua mozteko joera dutenean sortzen da; hau da, sekzio bat bestearekiko mugitzeko joera dagoenean.
- Bihurdura: Indarrek sekzio bat bestearekiko biratzera jotzen dutenean sortzen den esfortzua (hau da, bihurritzera jotzea).
Egitura Baten Elementu Nagusiak
Hauek dira egituretan gehien erabiltzen diren elementuak:
- Zimenduak
- Zutabeak eta kolomak
- Habeak
- Arkuak
- Tiranteak
Erresistentzia eta Egonkortasuna
Erresistentzia Handiko Egiturak
Egitura batek erresistentzia handia izango du, kargak jasatean bere formari eusten badio.
Triangeluak
Alboetan indar eginez deformatzen ez den irudi geometriko bakarra triangelua da.
Arkuak
Egitura bati erresistentzia ematen dion beste elementu bat arkua da. Konpresioari eusten egiten du lan.
Egitura Egonkorrak eta Ezegonkorrak
Egitura egonkorrak beraietan indar egitean kokapenari eusten diotenak dira. Ezegonkorrak, berriz, bultzada txiki bat eman orduko oreka galtzen dutenak.
Profilak eta Egitura Arinak
Hainbat sekzio barra profilei esker, aldi berean erresistentzia handikoak, arinak eta merkeak diren egiturak egin ditzakegu.
Profil Motak
Profil Irekiak
V, T, U, L, X eta H formakoak.
Profil Itxiak
Sekzio itxia dutenak (adibidez, zirkularrak, karratuak edo laukizuzenak).
Egitura Artifizial Motak
- Egitura Masiboak
- Nagusiki material-kontzentrazio handia dutenak dira.
- Egitura Gangatuak
- Arkuak, gangak eta kupulak dira egitura gangatuetako euskarri nagusiak.
- Bilbadurazko Egiturak
- Zurezko, altzairuzko edo hormigoizko hainbat profil gurutzatuz osatzen dira. Elementu nagusiak: habeak, zutabeak (kolomak) eta zimenduak.
- Triangeluz Osatutako Egiturak
- Triangelu ugari elkartzen dira, eta sare lauak eta espazialak osatzen dituzte.
- Egitura Eskegiak
- Euskarriei lotutako kableen nahiz profilen bidez eutsitako egiturei esaten zaie.
- Egitura Puzgarriak
- Arinak eta desmuntagarriak dira (batez ere trakzio-esfortzuak jasaten dituzte).
- Egitura Orrizkoak (Orritsuak)
- Material orriz osatuta daude. Elementuak bi motatakoak izan daitezke: egitura zeharkatzen duten nerbioak edo lodiera handiagoko gainazal zatiak. Adibidez: objektuen karkasak, plastikozko kuboak eta autoen karrozeria.
- Egitura Geodesikoak
- Pentagonoak edo hexagonoak elkartuz osatutako sare espazialak dira. Arinak eta erresistenteak dira, forma esferikoak eta zilindrikoak egiteko aproposak.