Egia, Errealitatea eta Elkarrizketa Motak: Gida Filosofikoa

Egiaren definizioa eta irizpideak

Egia: Aurkitzen dugunaren agerikoa da. Zehatza, logikoa eta zorrotza izan behar da egia izateko.

Egiaren irizpideak

Esakune baten egia edo faltsutasuna bereizteko jarraibide edo erregelak dira:

• Autoritatea: Sinesgarritasuna egozten zaion norbaitengandik datorrenean.
• Tradizioa: Denbora luzez egiazkotzat hartu dena.
• Ebidentzia: Froga objektiboetan oinarritzen den irizpidea da.

Egiaren teoriak

• Egia elkarrekikotasun gisa: Ona iruditzen zaiguna jasotzen duen egia. Esaten edo pentsatzen dugunaren eta errealitatearen arteko elkarrekikotasuna.
• Egia koherentzia gisa: Koherentzia teoriaren arabera, ezagutza berri hori egiazkoa izango da txertatzen den sistemarekiko “koherentea” baldin bada, eta faltsua izango da sistema horrekin kontraesana baldin badago.
• Egiaren teoria pragmatista: Guk sinesten dugunaren bidez, arazo bat konpontzea; hau da, egiaren ulermenari alderdi praktiko bat ematen dio.
• Egiaren teoria adostasunezkoa edo dialogikoa: Hiru printzipiotan oinarritzen da:
  • Arrazoibide eta argudioak dituela.
  • Lan kooperatiboa da.
  • Egia lortzea da serioski eginiko argudiozko elkarrizketa-prozesu baten ondoren.

Elkarrizketa motak

(73. or.)

• Deliberazioa: Dilema edo hautu praktikoa da. Helburuak ekintzak koordinatzea eta ekintza-biderik onena aukeratzea dira.
• Aurkikuntza: Gertaerak esplikatu beharra. Helburuak hipotesi egokienak bilatzea, haien alde egitea eta egiaztatzea dira.
• Eztabaida: Gatazka pertsonala da. Helburua aurkariari aurre egitea da, gatazkan sakontzeko.
• Azterketa: Informazio premia da. Helburua informazioa lortzea da.
• Ikerketa: Froga premia da. Helburuak frogak bilatzea eta egiaztatzea dira.
• Negoziazioa: Interes talka da. Helburua nork bere interesak asebetetzea eta alde guztiek onartzeko moduko irtenbide bat topatzea dira.
• Pertsuasioa: Iritzi-talka da. Helburuak solaskidea pertsuaditzea eta auzi bat argitzea edo konpontzea dira.

Argudioen baliozkotasun irizpideak

(75. or.)

Errealitatea eta bere motak

Errealitatea: Latinezko realitas hitzetik dator. Errealitatea baden zerbait da, baina baita efektuak eragiten dituen zerbait ere.

Errealitate motak

• Kontingente ala ezinbestekoa: Errealitatea kontingentetzat hartzen da.
• Gauza naturalak eta artifizialak: Sortzez naturalak diren gauzei esaten zaie naturalak; artifizialak, berriz, gizon-emakumeok eginak eta sortuak dira.
• Birtuala: Gizakiak pertzepzioz eta sentipenez egindako errealitate propioa. Fikziozkoa edo simulaziozkoa izan ahal da.
• Fisikoa-psikikoa: Zentzumenen bidez antzematen duguna; gero eta zentzumen gehiago, gero eta “errealagoa” deritzogu.