Eboluzioaren teoriak: Fixismotik Neodarwinismora

Fixismoa

• XIX. mendea arte, naturalistek uste zuten espezieak aldaezinak zirela; hau da, beti izan zirela gaur egun ezagutzen ditugun bezala.
• Fosilen ikerketak teoria hau baztertzea ekarri zuen, ezin baitzuten azaldu zergatik agertzen ziren fosiletan gaur egun existitzen ez diren bizidunak.
  • Fixistek hau katastrofismoa-rekin azaldu zuten.

Neodarwinismoa

• Genetikaren alorrean egindako aurkikuntza berriei esker, XX. mendean zientzialariek Darwinen teoriaren hainbat ideia berrikusi eta Neodarwinismoa proposatu zuten:
  • Birkonbinazioa eta mutazioak dira herentziazko bariazioak sortzen dituzten eragileak.
  • Mutazioak material genetikoan gertatzen diren aldaketak dira eta, beraz, heredatu egin daitezke sexu-bidezko ugalketaren bidez.
  • Mutazioak gehienetan kaltegarriak dira; batzuek ez dute kalterik ez onurarik sortzen (neutroak) eta oso gutxitan dira onuragarriak.

Beste teoria batzuk

• Gradualismoa: Darwinismoaren arabera, eboluzioa prozesu mantso eta graduala da.
• Hala ere, zenbait kasutan fosil-erregistroan ez dira tarteko espezierik aurkitzen, eta honek eboluzioa beti modu gradualean ematen ez dela pentsarazi du.
• Pentsatzen da tarteko forma horiek inoiz ez direla existitu zenbait kasutan, hondamendi geologiko handien ondorioz aldaketa oso azkarrak eman direlako.
• Saltazionismoa: Pentsaera-mota honek eboluzioaren abiadura oso irregularra dela defendatzen du.

Neutralismoaren teoria (Motoo Kimura)

• Teoria honen arabera, aldaketa molekular gehienek egokitze neutroa izaten dute. Hau da, geneetan dauden bariazioek sortzen dituzten proteinek ez dute beren arbasoenek baino hobeto edo okerrago funtzionatzen; beraz, organismoa ez da hobeto edo okerrago egokitzen.
• Ondorioz, hautespen naturalak ezin du bariazio horiekin lan egin, eta alelo edo mutazio jakin bat populazioan gelditzea edo desagertzea zoriaren araberakoa da soilik.
• Mantentzen badira, fenotipo-aldaketak gertatuko dira eta, isolatze-baldintza jakinetan, espezie berriak sortu daitezke.
• Honi jito genetikoa esaten zaio: populazioek bat-batean jasandako aldaketak dira, eta aldaketa horiek ausaz eta azkar eragingo liokete populazio baten aldakortasun genetikoari.