A Constitución de 1876: Claves da Restauración Borbónica

A Constitución de 1876 e o sistema da Restauración

Por último, era esencial que, en materia de dereitos da cidadanía, os partidos do sistema realizasen os avances a partir dun pacto, o que se denominou transaccionismo.

A aprobación da Constitución de 1876

Cánovas convocou eleccións constituíntes e as novas Cortes, con maioría de deputados do Partido Conservador, aprobaron a Constitución de 1876. Esta era unha mestura entre a doutrinaria de 1845, para as cuestións principais de funcionamento, e a de 1869, en materia de dereitos.

Establecía un réxime oligárquico e de carácter centralista, rexido por unha monarquía constitucional doutrinaria conservadora. A soberanía estaba compartida entre o rei e as Cortes.

Poderes da Coroa

A Coroa gozaba de amplas prerrogativas:

• Nomeaba libremente ao presidente do Consello de Ministros.
• Sancionaba e promulgaba as leis.
• Tiña dereito de veto.
• Exercía o mando supremo das forzas armadas.
• Dirixía a política internacional.

Como consecuencia, o rei, ademais de reinar, tamén gobernaba. Todos estes poderes debían ser exercidos por ministros responsables ante as Cortes.

Estrutura das Cortes e dereitos

As Cortes bicamerais estaban constituídas por:

• Congreso: membros elixidos polos cidadáns segundo a lei electoral.
• Senado: membros permanentes designados polo rei, por dereito propio ou polos maiores contribuíntes.

Ambas as cámaras compartían a iniciativa legal co rei.

Dereitos, sufraxio e relixión

Os dereitos e liberdades individuais eran amplos, aínda que a súa regulación quedaba en mans do poder executivo:

• Os gobernos conservadores aplicáronos de xeito restritivo.
• Os gobernos liberais fixérono de xeito máis amplo e permisivo.

En canto ao sistema electoral, a Lei de 1878 estableceu o voto censatario, mentres que en 1890 aprobouse o sufraxio universal masculino. Finalmente, a Constitución establecía o catolicismo de Estado, aínda que recoñecía a liberdade de conciencia e de culto.

A oposición ao sistema

A Restauración marxinou da actividade política amplos sectores da sociedade española. Isto deu lugar a unha crecente oposición política á que os mecanismos da quenda impediron obter representación suficiente para formar goberno ou constituír unha minoría parlamentaria influente.