CLIL eta Translanguaging: Hizkuntzen Irakaskuntza Modernoa

Zer da translanguaging-a (kode alternantzia)?

Translanguaging-a hizkuntza-errepertorio osoa modu pedagogikoan erabiltzea da, ikaslearen komunikazioa eta pentsamendu kritikoa errazteko. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Situational/practical: Elkarrizketa batean testuinguruaren beharren arabera hizkuntzak modu naturalean txertatzen direnean.
• Pedagogiko/intentzionala: Irakasleak planifikatutakoa da; bertan, hizkuntza gutxitua babesteko espazioak sortzen dira (breathing spaces).

Honen bidez, ikasleak bi hizkuntzetako baliabideak erabiltzen ditu kontzeptuak sakonago ulertzeko, hizkuntza hegemonikoak bigarrena baztertzea saihestuz eta transferentzia kognitiboa bultzatuz ikaskuntza-prozesu eraginkor bat lortzeko.

CLIL-eko eragozpenak Mehisto et al. (2008)en arabera

Mehisto eta besteek CLIL metodologian erronka nagusiak azpimarratzen dituzte: material didaktiko egokien eskasia eta irakasle zein ikasleek behar duten hizkuntza-gaitasun altua. Arrisku nagusia da eduki akademikoaren karga handiek hizkuntzaren ikaskuntza oztopatzea, edo alderantziz, hizkuntzan gehiegi zentratzeak edukiak baztertzea.

Hori dela eta, metodologia honek plangintza oso zorrotza eskatzen du; koordinazio falta egonez gero, ikaslearen garapen kontzeptuala zein gaitasun komunikatiboa ahuldu daitezke, irakaskuntza-prozesua eraginkorra ez izateko arriskua nabarmen handituz. Irakasleen etengabeko lankidetza eta formakuntza falta CLILen arrakastarako oztopo gisa agertzen dira.

CLIL metodologiaren ezaugarri nagusiak

CLIL metodologiaren ezaugarri nagusia eduki akademikoak eta atzerriko hizkuntza modu integratuan irakastea da, hizkuntza ikasteko helburu hutsa gaindituz. Metodologia honetan, irakaskuntza ikaslearen erdigunean jartzen da, input ulergarria sustatuz eta testuinguru esanguratsuak sortuz.

Ezaugarri gakoa da edukiak eraikitzeko prozesuan hizkuntza komunikazio-tresna gisa erabiltzea, zehaztasun gramatikala baino jariotasuna lehenetsiz. Gainera, CLIL-ek metodologia aktiboak eskatzen ditu, non ikasleak bere ikaskuntzaren protagonista diren, elkarrekintza sozialaren bidez edukiak barneratuz eta hizkuntza-aniztasuna baliatuz ikasleen motibazioa eta konpetentzia komunikatibo akademikoa hobetzeko.

Zer da aldamioa (scaffolding)?

Aldamioa (scaffolding) ikasleak bere kabuz egin ezin dituen zereginak lortzeko irakasleak edo beste kide batzuek emandako laguntza da, bere gaitasunak handitu ahala kenduko dena. Horrela, ikaslea bere "Garapen Gertuko Eremuan" (Vygotsky) kokatzen da, non laguntzarekin ikaskuntza berriak lor ditzakeen.

Adibideak:

• Prozedurazko aldamioa: Irakasleak testu bat irakurtzean emandako gidoiak edo galdera gidatuak.
• Hizkuntza-aldamioa: Hitzen glosarioak ematea.
• Ikasteko aldamioa: Pentsamendu-mapak erabiltzea ikaslearen ulermena egituratzeko.

Aldamio-motak Echeverria, Vogt eta Shorten arabera

Echeverria, Vogt eta Short-ek hiru aldamio-mota bereizten dituzte:

1. Hizkuntza-aldamioak: Hitzen glosarioak edo egitura gramatikalen laguntzak dira.
2. Prozedurazkoak: Zeregin bat egiteko ematen diren jarraibideak, gidoiak edo pausoak dira.
3. Ikastekoak: Kontzeptuak lotzeko pentsamendu-mapak edo antolatzaile grafikoak dira.

Horiek guztiak ezinbestekoak dira ikasleari edukia eta hizkuntza ulergarri egiteko, ikaslearen mailaren arabera egokitzen diren laguntza estrategikoak baitira, autonomia handiagoa lortzeko bidean.

Zer da Hizkuntzen Trataera Bateratua (HTB)?

Hizkuntzen Trataera Bateratua hizkuntza guztiak modu isolatuan irakatsi beharrean, modu koordinatuan lantzea proposatzen duen aldaketa metodologikoa da. Ezagutza eta estrategiak hizkuntza batetik bestera transferigarriak direla onartzen du, hausnarketa metalinguistikoa sustatuz ikaskuntza globalizatzaile eta eraginkorragoa lortzeko.

Honek ikaslea erdigunean jartzen du, hizkuntza bakoitzean ikasitakoa bestean aplikatuz. Modu horretan, ikasleak hizkuntzen arteko harremanez jabetzen dira eta gaitasun estrategikoak hobetzen dituzte gure ikastetxeetan, irakasleen arteko koordinazio sendoaren bitartez egituratuta.

Zer da gaitasun komunikatiboa?

Gaitasun komunikatiboa pertsona batek hizkuntza egoera desberdinetan modu egoki eta eraginkorrean erabiltzeko duen ahalmena da, ez soilik gramatikalki zuzena izatea. Gaitasun honek hainbat dimentsio uztartzen ditu:

• Linguistikoa: Arau gramatikalen ezagutza.
• Soziolinguistikoa: Testuinguru sozialaren arabera hizkuntza egokitzeko gaitasuna.
• Estrategikoa: Komunikazioan sor daitezkeen arazoak konpontzeko baliabideak.

Beraz, gaitasun komunikatiboa garatzea ez da hizkuntza baten arauak memorizatzea, baizik eta errealitate sozial eta komunikatiboan modu malgu eta eraginkorrean parte hartzeko tresna bat lortzea, betiere testuingurua eta hartzailea kontuan izanda.