La Carga de los Mamelucos: Expresionismo y Violencia en la Obra de Goya

Presentación

Estamos ante unha obra pictórica de Goya con función decorativa, titulada A carga dos mamelucos ou O 2 de maio. Esta peza sitúase nun momento marcado pola Guerra da Independencia de 1812, unha época de profunda tristeza na que o autor reflicte un mundo de temores e pesadelos. A obra recolle, a través dos seus pinceis, o episodio que deu inicio á contenda.

Goya é un artista que vive entre os séculos XVIII e XIX, situándose entre o Neoclasicismo e o Romanticismo. Con todo, crea un estilo persoal que senta as bases de boa parte da pintura do XIX e comezos do XX, influenciando principalmente o Impresionismo, o Expresionismo e o Surrealismo. É un artista difícil de clasificar, aínda que el sempre considerou que os seus mestres foron Velázquez, Rubens e a Natureza.

Contexto histórico

A obra de Goya é un documento histórico de gran valor. O autor viviu a Ilustración do reinado de Carlos III, os conflitos dinásticos entre Carlos IV e o seu fillo, Fernando VII, e a época das revoltas liberais coa volta ao Absolutismo e o seu exilio en Francia. Artista incansable, traballou con distintas técnicas (óleo, debuxo, gravado) e xéneros (retrato, paisaxe, mitoloxía, relixioso).

A súa vida estivo marcada por dous acontecementos fundamentais:

• A Guerra da Independencia: onde "a Razón finou e os monstros andan soltos".
• A enfermidade: que o deixou xordo e o levou a illarse na súa casa, a Quinta do Xordo, onde realizou o impresionante conxunto das Pinturas Negras.

Análise formal

A técnica utilizada foi óleo sobre lenzo, empregando o aceite como aglutinante. Esta forma de pintar ofrece vantaxes ao artista, como a posibilidade de realizar a obra máis lentamente que coa témpera e a aplicación de veladuras (películas de tinta moi finas, transparentes ou semitransparentes) que crean efectos de profundidade, cores máis brillantes e maior luminosidade.

Expresividade e composición

O máis salientable do cadro é o movemento e a expresividade das figuras. Os personaxes posúen unha forte carga emocional e os cabalos parecen fuxir. O tratamento dos rostros, deformados, responde a unha técnica expresionista na que o debuxo case desaparece.

A composición estrutúrase mediante:

• Curvas, diagonais e escorzos: para representar unha escena de gran dinamismo.
• Cor: apreciamos fortes contrastes e liberdade creativa, como a cabeza verdosa do cabalo (efecto de sombra) e a distribución do vermello da sangue para acentuar o dramatismo e a violencia.
• Pincelada: emprega trazos rápidos e grandes manchas, como se a propia violencia da acción invadise ao pintor.

O significado deste cadro enlaza cos Fusilamentos do 3 de maio; ambas as obras están pensadas para ser vistas nun mesmo espazo como unha denuncia da violencia da guerra.

Conclusión

Para concluír, cómpre resaltar a forte influencia de Goya en artistas posteriores e nas vangardas:

• Nos Impresionistas: pola súa pincelada solta.
• Nos Expresionistas: pola súa forma de interpretar a pintura, rompendo coa composición tradicional e o debuxo académico.
• Nos Surrealistas: polo tratamento do mundo onírico.