Cançons de gesta e cróniques medievais en catalán: Jaume I e Bernat Desclot

Cançons de gesta

Na Idade Media, os xograres épicos difundían polos castelos e prazas dos pobos textos memorizados chamados cançons de gesta, escritas en verso.

Explican un acontecemento histórico e mesturan feitos e personaxes reais con ficticios. O seu obxectivo é explicar a historia como unha gran lenda heroica.

Hai feitos bélicos, que publicitaban os reis e condes en beneficio propio.

• Xénero: oral e variable (os xograres modifícanas segundo o público e a situación).
• Nos séculos XI e XIII escríbense as cancións anónimas máis difundidas:
  • Chanson de Roland
  • Cantar del Mio Cid

Cróniques

As cróniques son escritos en catalán que narran a vida dun rei. Son historias reais, pero non sempre reais.

No século XIII aparecen as primeiras cróniques en catalán, importantes por:

• Desde o punto de vista historiográfico: narran episodios políticos, sociais e militares máis destacados entre os séculos XII e XIV.
• Desde o punto de vista lingüístico: permítennos coñecer o estado da lingua e as súas variantes. Atópanse rexistros coloquiais e rexistros majestuosos.

A crónica de Xaime I o Conquistador

Llibre dels fets

Ditada polo propio rei (1240-1274), ten características dun libro autobiográfico: está escrita en primeira persoa e destaca polo tono íntimo e persoal. Por iso emprega o plural majestático e é subjectiva e interesada.

Xaime I é a figura histórica máis idealizada e respectada. Narra desde o seu nacemento ata a súa morte.

Narra a conquista de Mallorca e Valencia, explica as campañas militares, a crueldade da loita e o perigo persoal.

Estilo

• Dirixese aos lectores cun estilo directo (refráns e expresións coloquiais) e ten sentimento relixioso. Confesa escribir para dar exemplo.

A crónica de Bernat Desclot

É un funcionario da corte do rei Pedro II o Grande e redacta a crónica (1283-1288) co título Llibre del rei en Pere d’Aragó e dels seus antecessors passats, na que fala de:

• A conquista de Sicilia
• A invasión de Cataluña polos franceses e a súa liberación por Pedro II.

Contén aspectos lendarios e, cando fala do rei, o autor coñéceo moi ben (testemuña directa), aínda que non fai referencia á súa persoa.

Estilo

• Destacan as descricións detalladas e ás veces emprega trazos populares e dialectalismos rosellonenses, en francés.
• Describe con admiración os cargos almogávares.
• Destaca o alto espírito cabaleiresco.
• Demostra fidelidade ao Almirante siciliano e a Roger de Cúria.