Baserri-jarduerak eta Nekazaritza Sistemak: Gako Kontzeptuak

Baserri-jarduerak eta ustiategiak

Lanaldi partzialeko baserri-jarduera: Nekazaritzako edo abeltzaintzako lanak industrian, eraikuntzan edo zerbitzuetan lan egitearekin uztartzen dira.

Baserri-jabetza: Jabe batenak diren lur-sailen multzoa.

Baserri-ustiategia: Baserri-titular edo ustiatzaile batek kudeatutako lursailen multzoa, bere jabetzakoak izan ala ez, eta elkarren ondoan edo elkarrengandik aparte egon. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Ustiategi txikiak: 10 ha-tik beherakoak.
• Ustiategi handiak: 100 ha-tik gorakoak.

Partzela-kontzentrazioa

Politika hori 1952an abiatu zen, 1985ean autonomia-erkidegoei transferitu zitzaien eta gaur egun ere irauten du. Helburua minifundioa eta lursailen sakabanaketa txikitzea da, neurri hauen bidez:

• Jabe bakoitzari lursail bakar bat edo gutxi batzuk ematea, lehen sakabanatuta zituenen baliokideak.
• Sarbideak egokitzea, lursailek komunikazio-bideetarako irteera izan dezaten.

Edukitza-erregimena

Baserri-ustiategiaren gaineko jabari-maila da:

• Jabetza: Jabaria absolutua da.
• Zuzeneko erregimena: Jabea eta ustiatzailea pertsona bera da.
• Zeharkako erregimena: Jabeak lurraren ustiaketa beste pertsona bati lagatzen dio, uztiaren ehuneko bat edo errenta jakin bat ordaintzearen truke.

Baserri-sistemak

Baserriko produktuak lortzeko prozedurak dira:

• Estentsiboak: Lurra ez da ahalik eta gehien aprobetxatzen, inbertsio faltagatik edo teknika tradizionalak erabiltzearen ondorioz.
• Intentsiboak: Lurra ahalik eta gehien aprobetxatzen da, lan ugari, inbertsioak eta teknika modernoak erabiliz.

NPBren 2013ko erreforma

Erreformaren xedea baserri-erronka berriei aurre egitea da. Hiru helburu ditu:

1. Elikagai-segurtasuna bermatzea (elikagai seguruak, askotarikoak eta kalitatezkoak).
2. Nekazaritza iraunkorra lortzea.
3. Baserri-eskualdeen lurralde-garapenean laguntzea.

Nekazaritza tradizionala

Polilaborantza baliatzen zuen, teknika atzeratuak eta laborantza-sistema estentsiboak erabiliz. Ondorioz, ekoizpena urria zen eta autokontsumorako erabiltzen zen. Soberakin urriak merkatu nazionalean saltzen ziren.