El Barroco: contexto cultural, científico y religioso en el siglo XVII

Contexto cultural: el Barroco

No siglo XVII se experimentó un gran avance científico, que sentó as bases da expansión industrial dous siglos posteriores. Xa na primeira metade do século se fundou a ciencia moderna grazas a Galileo Galilei (1564-1642), que entendía que as matemáticas eran un instrumento para solucionar problemas prácticos, fabricou o telescopio e demostrou que os planetas xiraban arredor do Sol. Tamén mostrou a estrutura moderna da física cos seus estudos sobre a caída libre dos corpos e o movemento dos proxectís.

O inglés Isaac Newton (1642-1727) centrou os seus principais descubrimentos nos ámbitos das matemáticas, a astronomía, a mecánica e a óptica. En 1687 publicou a obra Principios matemáticos de la filosofía natural, na que formula a lei da gravitación universal, que explica o movemento de todos os corpos do universo.

O francés René Descartes (1596-1650) é o iniciador do novo racionalismo da cultura europea. Preconizou o método científico e a necesidade de atopar un método universal para a busca da verdade. Defendeu as grandes ensinanzas da dúbida metódica, a primacía da razón e a experiencia e a necesidade da linguaxe matemática.

Contexto relixioso: a Contrarreforma

A raíz do Concilio de Trento, convocado para debater as consecuencias da Reforma protestante, reafirmáronse os principios tradicionais da Igrexa católica, reforzouse a autoridade do Papa, potenciouse o labor pastoral de bispos e clérigos e fundouse a Compañía de Xesús para frear os avances do protestantismo.

O dogma católico adquire co Barroco un sentido triunfal sobre a herexía protestante. A arte acentúa a temática místico-relixiosa que decora as igrexas, promove o fervor das multitudes e exalta a Cristo, a Virxe, os santos e os mártires.

Características da arquitectura barroca

• Columnas salomónicas, con fustes retorcidos que suxiren movemento, así como entablamentos e columnas incluídas.
• Remates nas portadas, volutas nas fachadas das igrexas, tellados abovedados con complexos esquemas xeométricos, entablamentos interrompidos e frontóns partidos.
• Fachadas de ordes colosais ou xigantes, ou de ordes axustadas e superpostas.
• As partes fortemente iluminadas combínanse con zonas case escuras, xerando grandes contrastes de luz que axudan a dramatizar a atmosfera. Os contrastes lumínicos tamén se consiguen contraponendo pronunciados saíntes con bruscas entradas.
• A mestura da arquitectura, escultura e pintura. Acentúase o ilusionismo con arquitecturas e ceos fingidos a través de pinturas de perspectivas arquitectónicas e animados frescos nas bóvedas.
• Abundante decoración nas paredes do interior, animadas con altares e escaleiras.