Atomoen Ezaugarriak eta Loturak

Ezaugarri Atomikoak eta Loturak

Ionizazio Energia (IE)

Ionizazio Energia: Gas egoeran dagoen atomo neutro bati eman behar zaion energia azken elektroia askatzeko.
$$X(g) + I.E. \Rightarrow X^+ + e^-$$

• Talde batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan (geruza gehiago), azken elektroia nukleotik urrunago dago. Nukleoaren erakarpen indarra txikiagoa da, eta ondorioz, azken elektroia kanporatzeko energia txikiagoa da.
• Periodo batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, ionizazio energia handiagoa da. Zenbaki atomiko handiagoak karga nuklear handiagoa dakar, beraz, azken elektroiarekiko erakarpen indarra handiagoa da, eta ondorioz, azken elektroia kanporatzeko energia handiagoa da.

Afinitate Elektronikoa (AE)

Afinitate Elektronikoa: Gas egoeran dagoen atomo neutro batek, elektroi bat hartzean askatzen duen energia.
$$X(g) + e^- \Rightarrow X^- + A.E.$$

• Talde batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, afinitate elektronikoa txikiagoa izango da. Zenbat eta geruza elektroniko gehiago izan, nukleoaren erakarpen indarra azken elektroiarekiko txikiagoa da, beraz, elektroi bat hartzeko joera txikiagoa eta afinitate elektroniko txikiagoa.
• Periodo batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, afinitate elektronikoa handiagoa da. Zenbaki atomiko handiagoa denean erradioa txikiagoa da, nukleoaren erakarpen indarra azken elektroiarekiko handiagoa da, beraz, elektroi bat hartzeko joera handiagoa, energia gehiago askatuz.

Erradio Atomikoa

Erradio Atomikoa: Nukleotik azken elektroiraino dagoen distantzia.

• Talde batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, erradioa handiagoa da. Zenbaki atomiko handiagoak geruza elektroniko kopuru handiagoa dakar, eta ondorioz, nukleotik azken eletroiarekiko distantzia handiagoa da.
• Periodo batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, erradioa txikiagoa da. Zenbaki atomiko handiagoak karga nuklear (protoi kopurua) handiagoa dakar, beraz, azken elektroiarekiko erakarpen indarra handiagoa da, ondorioz, erradio txikiagoa.

Elektronegatibitatea

Elektronegatibitatea: Elementu batek elektroiak hartzeko duen joera adierazten du.

• Talde batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, elektronegatibitate txikiagoa. Zenbat eta geruza elektroniko gehiago izan, azken elektroia nukleotik urrunago dago, beraz, nukleoaren erakarpen indarra txikiagoa denez, elektroi bat hartzeko joera txikiagoa.
• Periodo batean: Zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan, elektronegatibitate handiagoa. Periodo batean nukleoaren erakarpen indarra azken elektroiarekiko handiagoa da, beraz, elektroi bat hartzeko joera handiagoa.

Lotura Kimikoak

Lotura Ionikoa

Metalen eta ez-metalen artean ematen da. Adibidez, NaCl: metala (sodioa - Na) elektroi bat ematen du, eta ez-metalak (kloroa - Cl) hartzen du. Ondorioz, metala positiboki kargatzen da eta ez-metala negatiboki. Beraz, erakarpen indar bat gertatzen da eta egitura ordenatuak eratzen dira (sare ionikoa edo sare kristalak).

Lotura Kobalentea

Ez metalen artean ematen da eta elektroiak konpartitu egiten dira. Lotura hau antzeko elektronegatibitatea duten atomoen artean gertatzen da.

Kobalente Homopolarra

Elementu bereko atomoen artean eta elektronegatibitate berdina dutenen artean (bi atomoek indar berdinarekin erakartzen dutelako) ematen da (adibidez, Cl₂). Atomo bakoitzak elektroi bat konpartitzen du bi atomoek zortzikotea bete dezaten.

Kobalente Heteropolarra

Elementu desberdineko atomoen artean eta elektronegatibitate desberdina dutenen artean (atomo batek indar gehiagorekin erakartzen duelako) ematen da (adibidez, HCl). H-k elektroi bat konpartitzen du Cl-k zortzikotea bete dezan.

Kobalente Koordinatua edo Datiboa

Elementu batek elektroi parea konpartitzen du, beste elementuak ez du elektroirik konpartitzen, ez duelako elektroirik. Adibidez, H₃O⁺, NH₄⁺.

Lotura Metalikoa

Metalen artean ematen da (adibidez, Fe). Lotura metalikoan, hodei elektroniko batean, ioi positiboak modu oso ordenatu eta konpaktatuan kokatuta daude.