Atomoaren Egitura, Mekanika Kuantikoa eta Lotura Kimikoak

1. Bohr-en eredu atomikoa

Bohr-en eredu atomikoaren oinarrizko puntuak hauek dira:

• Hidrogeno atomoaren erdigunean nukleoa dago, positiboki kargatuta, eta horren inguruan elektroia biraka dabil, orbita egonkor batean.
• Elektroiaren orbita zirkularra da eta kuantizatuta dago. Hots, elektroiaren kasuan, orbita edo energia-egoera jakin batzuk soilik onar daitezke, zenbaki kuantiko nagusiaren (n) arabera.
• Elektroi batek orbita batetik bestera jauzi egin dezake. Energia xurgatu beharko du orbita altuago batera igarotzen bada, eta igorri, berriz, baxuago batera joatean. Bohr-en ereduak duen ekarpen nagusia energia-maila kontzeptua txertatzea izan da.

2. Mekanika kuantikoa

• Uhin-partikula dualtasuna: Partikulek materia izateaz gain, uhinen propietateak ere badituztela proposatu zen.
• Ziurgabetasun printzipioa: Partikula azpiatomiko baten portaera aztertzean, ezinezkoa da aldi berean beren abiadura eta kokapena zehaztea; ala bata ala bestea.
• Orbital atomikoaren kontzeptua: Orbital atomikoa elektroi bat aurkitzeko aukera handia dagoen espazioko eskualdea da.

3. Propietate periodikoak

• Erradio atomikoa: Ez da zehatza. Elementu baten erradioa kalkulatzeko, lotuta dauden atomoen nukleoen arteko distantziaren erdia hartzen da.
• Ionizazio-energia: Atomo gaseoso batetik elektroi bat erauzteko eta ioi positibo bat sortzeko behar den energiari deitzen zaio.
• Afinitate elektronikoa: Atomo batek kanpo-elektroi bat jasotzen duenean ioi negatibo bihurtuz, inguruarekin energia elkartrukatzen du.
• Elektronegatibitatea: Elementu baten elektronegatibitatea, elementu horren atomo batek berarengana elektroiak erakartzeko duen ahalmena da.

4. Lotura metalikoa

Metalen berezkoa da eta substantzia horien eroankortasun elektriko eta kalorifikoaren kausa da.

• Atomoek beraien balentziako elektroiak askatzen dituzte, ioi bihurtuz.
• Balentzia-elektroiek hodei elektroniko bat eratzen dute.
• Ioi positiboen eta hodei elektronikoaren arteko elkarrekintzak orekatu egiten du kristala.
• Ioien arteko elkarketa ez da zurruna, ezta gogorregia ere. Beraz, katioien geruzak mugitu egin daitezke.

5. Lotura intramolekularrak eta indarrak

• Hidrogeno-zubia: Tamaina txikiko atomo oso elektronegatiboei lotutako hidrogeno atomoak oso polarizatuta daude positiboki.
• Sakabanaketa-indarra: Molekula ez-polarizatuen artean sortzen da. Une batean, molekula horietako batek bere hodei elektronikoaren higidura bat jasaten du, ondorioz aldiuneko dipolo bat eratuz.
• Dipolo-dipolo erakarpena: Molekula polarizatu baten mutur positiboaren eta beste baten mutur negatiboaren artean sortzen dira.