Aro Modernoa: Zientzia, Gizartea eta Humanismoa

Aro Modernoa: Kokapena eta Kronologia

Aro Modernoa Europan eta Italian kokatu zen. 1453 urtean Konstantinoplaren konkistarekin hasi zen, 1492an Amerikaren aurkikuntzarekin jarraitu, eta 1789an Frantziako Iraultzarekin amaitu zen.

Zientziaren Iraultza: Pertsonaia Garrantzitsuak

• Johannes Kepler: Planeten mugimenduaren legeak.
• Edmond Halley: Halley kometa ikertu zuen.
• Isaac Newton: Grabitazio unibertsalaren legea.
• Robert Boyle: Elementu kimikoak.
• Evangelista Torricelli: Presio atmosferikoa eta merkurio-barometroa.
• Blaise Pascal: Presioaren legeak eta oinarrizko kalkulagailua.
• René Descartes: Arrazionalismoa.
• Marcello Malpighi: Animalien ugalketa ikertu zuen.
• Leeuwenhoek: Globulu gorriak eta bakterioak (mikroskopioa).
• William Harvey: Odol-zirkulazioa.

Esplorazio Geografikoak

Faktoreak:

• Konstantinoplaren konkista (1453): Turkiarrek bidea moztu zutenez, Europako merkatariek bide berriak bilatu behar izan zituzten.
• Tresna berriak: Iparrorratza, koadrantea eta hare-erlojua erabiltzen hasi ziren.
• Kartografia: Portulanoak (mapa nautikoak) garatu ziren.
• Itsasontziak: Ontzigintza nabarmen hobetu zen.

Gizarte Aldaketak

XV. mendean biztanleria igo egin zen, izurri gutxiago egon zirelako eta elikadura hobetu zelako. Gizartea bi talde nagusitan banatuta zegoen:

• Pribilegiatuak: Nobleak eta kleroa.
• Pribilegio gabeak: Burgesia, artisauak eta nekazariak.

Oharra: Burgesek diruaren bidez pribilegioak eskuratzen zituzten.

Ekonomia Aldaketak

• Oparotasun ekonomikoa: Nekazaritza-produkzioaren igoera eta manufaktura-jardueren garapena.
• Merkataritza: Salerosketaren hazkundea.
• Tresna ekonomiko berriak: Merkataritza-konpainiak, txekeak eta kanbio-letrak sortu ziren.

Humanismoa: Pentsamolde Berria

XVI. mendean sortutako filosofia eta kultura-korrontea da. Ezaugarri nagusiak:

• Antropozentrismoa: Gizakiaren garrantzia defendatzen du.
• Metodo zientifikoa: Arrazoimena eta esperimentazioa egia lortzeko bide gisa.
• Jakin-mina: Mundu fisikoarekiko eta espiritualarekiko interesa.
• Klasizismoa: Antzinako literatura, filosofia eta artea oinarritzat hartzea.
• Hizkuntza: Herrialde bakoitzaren hizkuntza sustatzea.

Humanista garrantzitsuenak:

• Erasmo Rotterdangoa
• Tomas Moro
• Antonio de Nebrija
• Luis Vives