Ariketak, Problemak eta Estatistikako Oinarriak

Ariketak eta Problemak: Ezberdintasun Nagusiak

Ariketa

Ariketa bat da soluzioa lortzeko bidea ezagutzen denean. Helburu edo ondorio bat eskatzen digun egoera baten aurrean bagaude eta soluzioa lortzeko bidea ezagutzen badugu, ariketa baten aurrean gaude.

Ezaugarriak:

• Argi eta garbi ikusten da zer egin behar den.
• Ariketa ebazteak denbora erlatiboki laburra eskatzen du.
• Helburua algoritmoen aplikazio mekanikoa da.
• Oro har, soluzio bakarra dute.
• Idaztean ez dira kontuan hartzen motibazioa, interesa…
• Testuliburuetan oso ugariak izaten dira.

Problema

Problema baten kasuan, aldez aurretik ez dugu soluzioa lortzeko biderik ezagutzen. Helburu edo ondorio bat eskatzen digun egoera baten aurrean bagaude, helburua lortzeko zailtasunak baditugu eta gogoeta egin behar badugu ebazteko (prozedurarik edo biderik ezagutzen ez dugulako), problema baten aurrean gaude.

Ezaugarriak:

• Erronkak dira.
• Helburu nagusia ez da arau edo errezeta bat aplikatzea, bidea egitea baizik.
• Ebazpenerako denbora gehiago eskatzen dute.
• Soluzio bat edo bat baino gehiago eduki ditzakete, eta soluziobideak anitzak izan daitezke.
• Ikaslea emozionalki inplikatzen du.
• Testuliburuetan urriak izaten dira.

Polya-ren Faseak Problemen Ebazpenean

1. Problema ondo ulertu.
2. Plana prestatu.
3. Plana aurrera eraman.
4. Emaitzak egiaztatu.

Ebazpenerako Estrategiak

• Kasu konkretuak kontuan hartu (errazenetik hasi) eta patroia bilatu.
• Gerta daitekeen kasu guztiak aztertu.
• Saio-errorea metodoa erabili.
• Informazioa ondo antolatu: irudikapen grafikoa egin (eskema, irudi, taula edo diagrama).
• Idazkera egokia aukeratu eta kodifikatu.

Estatistikako Oinarrizko Kontzeptuak

Batezbestekoa

Datu-multzo baten gutxi gorabeherako zentro-joera adierazten du. Batezbestekoa datu guztien balioak batuz eta emaitza datuen kopuruaz zatituz lortzen da.

Mediana

Datu kuantitatiboak (xi) txikienetik handienera ordenatuta daudela, erdian kokatzen den datua da.

Bariantza eta Sakabanatzea

Bariantza datu-multzo batek duen sakabanatzearen neurri absolutu bat da.

• Zenbat eta desbideratze tipiko (edo bariantza) handiagoa, datuak orduan eta urrunago egongo dira batezbestekotik.
• Zenbat eta desbideratze tipiko (edo bariantza) txikiagoa, datuak hurbilago egongo dira batezbestekotik.

Tartearen Luzera (C)

Tarte bakoitzaren luzera kalkulatzeko formula: C = Heina / √n (rangoa zati n-ren erro karratua).