Chuletas y apuntes de Otras materias de Secundaria

Leturiaren egunkari ezkutua: protagonistak ez du zerikusirik baserri munduarekin eta, barne sentimenduak eta ezinegonak islatzen dira eleberrian.Aurreko garaietako protagonistak eredugarraiak eta perfektuak ziren, orain aldiz, heroi problematiko bat ageri da eleberrian, arazoak dituena. Leturiaren mundua zailtasunez beteta dago, bizitzan hautatu beharrak sortzen duen larridura ageri dira. Lau zati ditu liburuak, urtaro bakoitzari dagozkionak.

Peru Abarka: liburu honek bizitza tradizionalaren ikuspegi zehatza ematen du; euskala arimarik, bizimodurik eta euskarakik garbiena eta onena baserrietan dago eta ez kalean.Desagertzear zegoen gizarte zaharraren defentsa amorratua da.

Menderakuntzazko perpausak	Perpaus kontsekutiboa	Honen, horren, hain	Horren argia da, ezen azterketa guztiak gainditzen baititu
Hain...bait- (esaldi laburretan)	Hain da potoloa, ez baita atetik sartzen.
Hainbeste, honenbeste, horrenbeste: (kantitatea adierazi) Hainbeste + ezen/non + -(e)n/-bait	Hainbeste negar egin du, non begiak gorrituta dituen. Horrenbeste korrika egin dut, ezen arnasarik ezin baitut hartu.
Halako moldez/gisaz: (modua adierazi) Halako moldez/gisaz + non/ezen + -bait	Halako moldez mintzo zen, non ulertzea ezinezkoa baitzen
Kausazko perpausa	Zergatia adierazten dutenak	- (e)lako, - (e)lakotz...	Nahi izan dudalako etorri naiz.
- t(z)eagatik: Aditz iz. (-te,-tze) + -agatik	Gezurra esateagatik bidali nau.
-t(z)arren: Aditz iz.(-te,-tze) + -arren	Gezurra

...

1-caracteristicas del reino animales: vertebrados;pluricelulares-nutricion heterotrofa-celulas eucariotas-gran sensibilidad- capacidad de desplazamiento invertebrados; pluricelulares-celulas eucariotas-nutricion heterotrofa-gran sensibilidad organo de los sentidos-capacidad de desplazamiento

2-caracteristicas de los vertebrados: poseen columna vertebral, que esta formada por vertebras. Se clasifican en: mamiferos, aves reptiles, ambfibios, peces. Caracteristicas: esqueleto interno o endoesqueleto-cabeza, tronco, cola-extremidades articuladas-sistema nervioso muy desarollado-simetria bilateral

3-Grupos de vertebrados: mamiferos:  su cuerpo: la cabeza unida al tronco por el cuello-cola-orejas-cuatro extremidades-pelo-boca-glandulas: sudoviparas...

genero didaktiko:
genero honen barruan, morala,erlijioa eta
hrrelak gaiak irakastea helburu duten
literatura-lanak satzen dira.
helburu didaktikoa duten lan batzuk:
elkarrizketa:pertsonaien arteko elkarrizketen
bidez adierazten du autoreak bere ideiak.
gutuna:hitz lauz zein hitz neurtuz idatzita.
arazoren bat aurkeztu. alegia: hitz lauz zein
hitz neurtuz idatzitako ipuina amaieran
irakazpen morala duena.pertsonai nagusiak
animaliak izaten dira.exempla:Erdi aroan
famatu ziren ipuin, pasadizo edo alegien
bildumak zirn.exempla latinezko
exemplum hitzetik dator morala edo erlijioa
irakasteko adibideak zirelko.saiakera:edozein
gairi buruzko gogoeta da.idzleak bre ikuspntutik
lantzn du gaia.eleberri didaktikoa:
gai abti buruzko teoriak azaltzn dira.

perpaus...

VOCALS

FORTES          DÈBILS

                    a         →         i               

     e         →         ↕

     o         →         u

 Diftong: Dos vocales (una dèbil y otra fuerte o dos dèbils).

ie, ia, io nunca forman diftongo: irán en silabas separadas:

Ej: far/mà/ci/a, me/mò/ri/a, fa/mí/li/a, his/tò/ri/es, rà/di/o, À/si/a.

(son esdruixoles). Tb Sònia, Sílvia, Noèlia, Cèlia, Virgínia, Núria.

Maria no se acentua ,ia va separada y no hay q acentuar la i. Tp

poesia, policia, dinastia,teoria. (no hay que deshacer el diftong). 

ua, ue, ui, uo, a veces no forman diftong: diftong si antes g o q

Ej: qua/tre, ques/ti/

...

Arantzazuko txostena: Koldo mitxelenak hurrengo neurriak proposatu zituen eta onartuak izan ziren:

ORTOGRAFIA: rr/ll/tt letra bikoitzak onartu ziren.

1.- (f )letra hobesten da literatur tradizioan finkaturik zegoelako.

2.-Silaba amaieran ez da inoiz (n) galduko (artzain)

3.- (z/s) eta (ts/tz) bereizketa beti egin behar da. (atzo/atso)   (etzi/etsi)

4.-Kontsonante bustietan ez da (i) galdu behar in edo il idatziko da.

5.-Aspirazioa (h-a), euskal letratzat hartzen da.

MORFOLOGIA: Deklinabideam (zerez) kasua (instrumentala) berrindartu behar dela, eta -a itsatsia edo organikoaren erabilera egokia indartu.

NOR
 

ni	hi	hura	gu	zu	zuek	haiek
nadin	hadin	dadin	gaitezen	zaitezen	zaitezten	daitezen

NOR-NORI
 

	ni	hi	hura	gu	zu	zuek	haiek
niri		hakidan	dakidan		zakizkidan	zakizkidaten	dakizkidan
hiri	nakian nakinan		dakian dakinan	gakizkian gakizkinan			dakizkian dakizkinan
hari	nakion	hakion	dakion	gakizkion	zakizkion	zakizkioten	dakizkion
guri		hakigun	dakigun		zakizkigun	zakizkiguten	dakizkigun
zuri	nakizun		dakizun	gakizkizun			dakizkizun
zuei	nakizuen		dakizuen	gakizkizuen			dakizkizuen
haiei	nakien	hakien	dakien	gakizkien	zakizkien	zakizkieten	dakizkien

NOR
 

ni	hi	hura	gu	zu	zuek	haiek
nendin	hendin	zedin	gintezen	zintezen	zintezten	zitezen

NOR-NORI
 

	ni	hi	hura	gu	zu	zuek	haiek
niri		henkidan	zekidan		zenkizkidan	zenkizkidaten	zekizkidan
hiri	nenkian nenkinan		zekian zekinan	genkizkian genkizkinan			zekizkian zekizkinan
hari	nenkion	henkion	zekion	genkizkion	zenkizkion	zenkizkioten	zekizkion
guri		henkigun	zekigun		zenkizkigun	zenkizkiguten	zekizkigun
zuri	nenkizun		zekizun	genkizkizun			zekizkizun
zuei	nenkizuen		zekizuen	genkizkizuen			zekizkizuen
haiei	nenkien	henkien	zekien	genkizkien	zenkizkien	zenkizkieten	zekizkien

El adjetivo es una palabra que indica ua cualidad del sustantivo. Concuerda siempre con el sustantibo al que califica en género (masculino o femeninino) y numero (singular o plural).Los determinantes son palabrasque siempre acompañan a un sustantivolos determinanes siempre tienen el mismo genero y numero que el susantibo al que acompaña : si cambiamos si cambiamos el genero o numero del sustantibo , tambien cambia el del detrminante.Los determinantesse clasifican en: artículos (el,la,los..), posesibos(mi, tu, nuestro...), demostrativos (esta, ese, aquellos...), idefinidos (un, otros, algunas...),numerales (dos, primer, udecima...), interrogatibos y exclamativos (que, cual, cuánto...). Los pronombres son palabras que sustituyen al nombre...

POSICIÓN GEOGRAFICA DE VENEZUELA:

Se encuentra situada en el centro Norte de Ámerica del Sur casi equisdistante de los extremos Sur y Norte del Continente Ámerica es decir, está ubicado casi a la misma distancia a la zona mas norteña de Cánada Continental y de la Zona mas Sureña de Chile a Argentina. Limita por el Norte con el Mar Caribe desde la Península de Castillete en el Estado Zulia hasta Punta Peña en el Estado Sucre, hasta Punta Peña en el Estado Sucre. Por el este con el Oceano Atlantico desde Punta Peña hasta Punta Playa, en el Estado Deltamacuro y la Guayana esequiva en el Estado Bolivar, por la República de Brasil desde el Pico Oraima hasta las piedras del Cocuy en el Estado Amazonas y por el oeste con la República

...

Ondare hitzak:Bide osoa egin dute(latinetik erromanikoera), aldaketa ugari jasan. Askotan jaorriskoaren jatorririk antz ez. Semikultismoa:Beranduago. Aldaketa batzuk bakkarik ezagutzen diraKultismoa:hizkuntza erromanikoa eratua zegoela hartu da ia-ia zuzenean(latinetik edo grekotik).Jatorrizkoaren antzekoa