Chuletas y apuntes de Arte y Humanidades de Bachillerato y Selectividad

Arkitektura Erromanikoa: Sarrera eta Egitura

Erromanikoa, batez ere, arte arkitektonikoa izan zen, nahiz eta pintura eta eskultura eraikinean guztiz integratuta egon. Eraikuntza zibileko adibideak badaude ere, arkitektura erlijiosoa izan zen nagusi. Eraikin garrantzitsuenak elizak eta monasterioak dira.

Elizek normalean latindar gurutzedun oinplanoa dute, nabe bakarra edo hiru nabe izanik. Erdiko nabea altuagoa eta zabalagoa da, eta abside erdizirkularrean amaitzen da, aldarea kokatzeko. Gurutzadura nabarmentzen da, eta haren gainean zinborioa altxatzen da. Monasterioetan klaustroa da elementu nagusia, erdi-puntuko arkuekin eta zutabeez inguratua. Erromako basilika eta prerromanikoa dira aitzindariak.

Material nagusia harria da, hormetan eta estalkietan... Continuar leyendo "Arkitektura eta Pintura Erromanikoa: Ezaugarri Nagusiak" »

Monumentos romanos: fichas, comentario e vocabulario

⭐ 3. Arco de Tito — Ficha de clasificación

Ficha

• Obra: Arco de Tito
• Autor: Descoñecido
• Cronoloxía: Ano 81 d.C.
• Función: Conmemorativo; celebra a vitoria de Tito en Xerusalén
• Altura: 15 metros aprox.
• Estilo: Arquitectura romana imperial
• Ubicación: Foro Romano, Roma

Comentario

Durante o Alto Imperio romano (séculos I–II d.C.), Roma converteuse nun Estado moi poderoso e organizado que estendeu o seu dominio por todo o Mediterráneo. A cultura romana era práctica e utilitaria, e a arte empregouse como un instrumento de propaganda ao servizo do Estado e dos emperadores. A arquitectura destacaba polo uso do arco, da bóveda, da cúpula e dun formigón moi resistente que permitiu construír edificios... Continuar leyendo "Monumentos romanos: Arco de Tito, Panteón de Roma y Teatro de Mérida — fichas, estilo y vocabulario" »

Erromantizismoa

Artista, errealitatea kopiatu beharrean, bere irudimenaz eta sentimenduez baliatuko da errealitate horrek berarengan sortzen dituen sentsazioak islatzeko. Ondorioz, artistaren subjektibitatea nagusituko da Erromantizismoan. Hortaz, artistaren eta bere obraren autonomia nagusituko da.

• Paisaia izango da artista erromantikoen gai gustukoena, naturaren ikuskizun gisa. Paisaia jada ez da izango eszenatokia, baizik eta margolanen protagonista: artistak paisaietan adieraziko ditu naturak berarengan sortaraziko sentimenduak, sublime gisa sentiaraziak. Askotan, elementu fantastikoak ager daitezke.
• XIX. mendeko bidaiariek egindako bidaia exotikoak inspirazio iturria izango dira. Exotismoak Europar zibilizazio arrazionalaren aurrean ihesaldia

A. Arkitektura eta Hirigintza XIX. Mendean

XIX. mendean, arkitekturak eta hirigintzak aldaketa sakonak izan zituzten Industrializazioaren eraginez. Aro berri batek material berriak (burdina, altzairua eta beira) eta eraikuntza-teknika modernoak ekarri zituen. Hala ere, aldi berean, estilo historizistak eta eklektikoak nagusitu ziren, iraganeko estiloei erreferentzia eginez.

A.1. Joera Historizistak eta Eklektikoak

Historizismoa

XIX. mendean, arkitektoek estilo historikoak berreskuratu zituzten, hala nola, neogotikoa, neoklasizismoa eta neorromanikoa. Estilo hauek iraganarekiko nostalgiarekin eta nazio-identitatearen bilaketarekin lotuta zeuden.

Eklektizismoa

Estilo desberdinak nahasten zituzten proiektuak ziren, batzuetan nahasketa bitxiak sortuz.... Continuar leyendo "Arkitektura eta Hirigintza: XIX. Mendetik XXI. Mendera" »

Arte Gotikoaren Ezaugarriak

Arkitektura Gotikoa

• Garaiera eta Argitasuna

  Espiritualtasun berri batek argi eta grina erakusten du, honen adibidea katedral gotikoa da. Katedrala lerro bertikala izango da eta hau azpimarratzeko, zutabeak luzatzen joango dira. Bestetik, triforio horizontalak desagertu egingo dira. Adibidez: Notre Dame, Laon. Kanpoko orratzak 153 m eta Beauvaisko nabe zentralak 51 m.

  Argitasuna Jainkoaren presentzia adierazteko da. Leihoetako beirate koloretsuek Bibliako pasarteak irudikatzen dituzte. Rosetoi handiak ere erabiltzen dira hau erakusteko. Adibidez: Mallorkako katedraleko 13 metroko rosetoia.

• Arku Zorrotz eta Gurutze-Gangaren Erabilera

  Arku zorrotzarekin hobeto desbideratuko dira arkuaren zeharkako bultzadak, eta gurutze-gangak

Barrokoa: Jatorria eta Esanahia

Barroko izena portugesezko barrueco hitzetik dator, "perla irregularra" esan nahi duena. XIX. mendean mespretxuz erabiltzen hasi ziren, baina gaur egun originaltasuna eta aberastasuna adierazten du. Barrokoa XVI. mendearen amaieran hasi eta XVIII. mendean amaitu zen, Rokokoarekin bukatuz. Geografikoki, Mendebaldeko Europan sortu zen eta Hego Amerikara zabaldu zen.

Sorrera Bultzatu Zuten Faktoreak

Barrokoaren sorrera bi faktore nagusik bultzatu zuten:

• Haustura erlijiosoa: Erreforma protestanteak (Luteranismoa) eta, ondoren, Katolikoen Kontrarreformak (Trentoko Kontzilioa).
• Monarkia absolutuen ezarpena: Erregeek eta Aita Santuek boterearen zentralizazioa eta propaganda bidez boterea indartu nahi izan zuten.

Gizarte Eragina

Errenazimentua: Sarrera eta Ezaugarri Orokorrak

Errenazimentua XIV. eta XVI. mendeen artean garatu zen, bereziki Italian, eta Antzinaroko kultura klasikoa berreskuratu zuen. Humanismoaren printzipioetan oinarrituta, gizakiaren balioa eta natura ulertzeko ikuspegi berria sustatu zen.

Ezaugarri Nagusiak

Bere ezaugarri nagusiak honako hauek dira:

• Antropozentrismoa: Gizakia unibertsoaren erdigunean kokatu zen.
• Zientzia eta arrazoia: Ezagutza arrazoiaren eta esperientziaren bidez bilatu zen.
• Natura eta edertasuna: Naturaren behaketa zorrotzarekin errealismoa eta harmonia bilatu ziren.
• Perspektiba eta espazioa: Perspektiba lineala eta aire-perspektiba garatu ziren.
• Gizakiaren heziketa integrala: Arte eta pentsamendu intelektualaren uztarketa sustatu zen.

Arkitektura: Errenazimendua

Errenazimendua kultura eta artearen berritze mugimendua izan zen, Aintzinate Klasikoaren berreskurapena eta Erdi Aroko pentsamoldearen gainditzea bilatuz. Humanismoaren ondorioz, giza arimaren eta gizakiaren gaitasun intelektualen garaipena aldarrikatu zen. Estilo artistiko honek artearen, literaturaren, filosofiaren eta zientzien esparruan eragin handia izan zuen. Erdi Aroko iluntasunaren sinboloari kontrajarrita, Errenazimendua argiaren garaia izan zen, eta Antzinate Klasikoaren ereduak gizartean berriz ezarri ziren. Arkitektura, eskultura eta pintura izan ziren diziplina nagusiak, eta greko-erromatar elementuak itzuli ziren, ez kopiatzera, baizik eta egokituz.

Quattrocento (XV. mendea)

Errenazimenduaren lehen garaian,... Continuar leyendo "Errenazimenduko eta Barroko garaiko Arte eta Arkitektura" »

Cinquecentoko Eskultura

• Arte klasiko eta kristauaren jarraipena.
• Naturalismoa: natura eta errealitatea imitatzen dituzte, batzuetan idealizatuta.
• Eskulturaren kontzepzio berria: gozamen estetikoa lortzeko, formek balio propioa izango zuten.
• Eskultura jadanik ez zen marko arkitektonikora mugatzen, exentua garatu zen.
• Perspektiba: honi esker errealismo handiagoa lortzen zen, irudiak proportzionatuak egotean.
• Konposizioa: triangeluarrak eta simetrikoak. Eskulturek jarrera lasaia erakusten zuten.
• Modelatua: normalean modelatu fina eta oso leundua erabiltzen zen. Miguel Angelen "non finito" delakoa.
• Gaien ugaritasuna: erlijiosoak, paganoak, alegorikoak, mitologikoak, funerarioak, errealismo handiko erretratuak (bustoak, gorputz osokoak, zaldunak, ...).
• Gai

Garai hartan, "erromaniko" hitza ez zuten erabiltzen. Geroaldian, lehen historialariek emango zioten izena garai honi. Hizkuntza erromanikotik zetorren hitza. XIX. mendean, William Burges arkitekto ingelesak erabili zuen. Hiru etapak egon ziren: lehen erromanikoa edo hastapena (X. mendeko bukaeratik 1074ra), erromaniko betea (1075-1150) eta erromaniko berantiarra (1150-1225). Nahiz eta ezaugarri antzekoak izan, erromanikoa ez da estilo homogeneoa beti, ezaugarri berak mantentzen dituena. Lokalismoak agertzen ditu; ez da berdina espainiarra ala italiarra. Baina hala ere, mintzaira plastiko komun bat agertzen du, horregatik kontsideratzen da Lehen Estilo Kristau Europarra, hau da, nazioartekoa. Lehen aldiz, kristautasunak sortzen du estilo bat... Continuar leyendo "Erromanikoa eta Gotikoa: Arkitektura, Eskultura eta Pintura Erdi Aroan" »