Zelulen Osagai Nagusiak: Egitura eta Funtzioa
Enviado por Chuletator online y clasificado en Biología
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 7,25 KB
Jarraian, zelularen organulu eta egitura nagusien laburpena aurkezten da, haien egitura eta funtzioak zehaztuz.
Organulu Membranosuen Ezaugarriak
| Organulua | Egitura | Funtzioa |
|---|---|---|
| Mintz plasmatikoa | Lipido-geruza bikoitza, barne- eta kanpo- proteinekin. Eredu bera beste organuluetako mintzetan ere aurkituko dugu. | Substantzien pasabidea kontrolatzea. Zelularen errekonozimenduan parte hartzen du. Jarduera entzimatiko batzuen euskarri da. |
| Horma zelularra | Landareetan soilik. Geruza zurruna, hemizelulosaz eta pektinaz osatutako matrize batean sartuta ageri diren zelulosazko mikrozuntzez eratua. | Zelularen babes eta euskarri da. Aldaketa osmotikoen kontrako babesa da. Substantzien pasabidea oztopatzen du. |
| Zitoeskeletoa | Harizpi proteinikoen hiru multzo desberdin ditu: mikrotubuluak, aktinazko harizpiak eta tarteko harizpiak. | Zelularen itxura eta mugimenduak baldintzatzen ditu. Mitosian oso zeregin garrantzitsua du. |
| Zentrioloak | Bederatzi mikrotubulu hirukote dituen egitura zilindrikoa. | Mitosian oso zeregin garrantzitsua dute. Ardatz mitotikoa antolatzen dute. |
| Zilio eta flageloak | Zentrioloaren antzeko egitura. | Mugimendu zelularra. |
| Erretikulu endoplasmatikoa | Zakulu eta tubulu zapalen sistema. Bikortsua izan daiteke (kanpoaldean erribosomak itsatsita) edo leuna (erribosomarik gabea). | Bikortsua: erribosometan sintetizatutako proteinak garraiatzeaz arduratzen da. Leuna: lipidoak sintetizatu eta garraiatzeaz arduratzen da. |
| Erribosomak | Organulu txikiak, proteinaz eta RNAz eratuak. Isolaturik edo polirribosomak eratuz egon daitezke. | Proteinak sintetizatzeaz arduratzen dira, polirribosomak batez ere. |
| Golgi-ren aparatua | Zakulu zapalen sistema, multzo txikitan pilatuta eta besikulaz inguratuta. | Substantziak prestatu eta garraiatzen ditu, kanpora nahiz beste organuluetara (lisosomak, etab.). |
Digestioa eta Metabolismoa
| Organulua | Egitura | Funtzioa |
|---|---|---|
| Lisosomak eta Peroxisomak | Mintzez inguratutako zakulu bakarrak, liseri-entzima edo oxidazio-entzima dituztenak. | Lisosomek zelula barneko liseri-prozesuetan parte hartzen dute, barruko nahiz kanpoko substantzien liseriketan. Peroxisomek oxidazio-erreakzioetan parte hartzen dute. |
| Bakuoloak | Landareetan soilik daude ongi garatuta. Mintz batez inguratutako zaku bakuna da, eta barruan substantzia desberdinak ditu. | Substantziak gordetzen dituzte. Presio osmotikoa kontrolatzen laguntzen dute. Barruan liseri-prozesuak gerta daitezke. |
| Mitokondriak | Bakterioaren tamainakoak. Bi mintz dituzte; barrukoak tolestura edo gandor ugari ditu. Matrizean entzima asko, zenbait erribosoma eta DNA zirkularra dituzte. | Zelularen arnasketa aerobikoaren fase nagusiez arduratzen dira: Krebs-en zikloa eta $\beta$-oxidazioa matrizean gertatzen dira, eta fosforilazio oxidatzailea gandorretan. |
| Kloroplastoak | Landareetan soilik. Bi mintz normal eta hirugarren bat ere badute: tilakoidearena. Tilakoidean aparatu fotosintetikoa dago. Estroman entzimak, erribosomak eta DNA dute. | Fotosintesiaren organulua da: argi-fasea tilakoidearen mintzean gertatzen da eta fase iluna estroman. |
Nukleoa: Informazio Genetikoaren Zentroa
| Egoera | Egitura | Funtzioa |
|---|---|---|
| Nukleo interfasikoa | Zelulan dagoen egiturarik nabariena. Poroz zeharkatutako mintz bikoitza du. Barruan nukleoplasma, nukleoloa eta, batez ere, DNAz eta histonaz osatutako kromatina ditu. | Kromatinaren DNA geneetan antolatuta dago eta zelularen bizitza zuzentzen du. Nukleoloan erribosomak eratzen dira. |
| Nukleo mitotikoa | Kromatina du soilik. Normalean baino trinkotu eta paketatuago ageri da, kromosomak eratuz. | Zelularen ugalketarako edo mitosirako oinarrizko organulua da. Bere DNA bikoiztu egingo da eta sortuko diren bi zeluletan banatuko da. |