Zelula eta humore immunitatea: alderaketak eta tresnak

Primarioa vs. sekundarioa: zeinek jariatzen du gehiago?

Galdera: Bi erantzun hauetatik zeinetan jariatzen da antigorputz gehien?

Erantzuna: Erantzun sekundarioan antigorputzaren afinitatea antigenoarekiko handiagoa izaten da, eta IgG motako antigorputz gehiago sortzen dira IgM baino. Beraz, bi erantzun horietatik sekundarioak jariatzen ditu antigorputz gehien.

Zer dira zelula- eta humore-immunitatea?

Galdera: Defini ezazu zer den zelula-immunitatea eta humore-immunitatea, eta azaldu, labur, haien arteko antzekotasunak eta desberdintasunak. Arrazoitu erantzunak.

Zelula-immunitatea (erantzun zelularra) defentsa-modu konplexua da, eta batez ere bakterioei, birusei, transplanteetako beste zelulei eta tumore zelulei aurre egiten die. Hain zuzen ere, erantzun hauen erdigunea T‑linfozitoen jarduera da.

Humore-immunitatea (erantzun humoralak) antigorputzekin lotutako erantzuna da; antigorputzak odolean eta linfoetan libre ibiltzen dira eta kanpo-inbaditzaileak neutralizatzen dituzte, batez ere mintzeko edo askatutako antigenoen aurka.

Antzekotasunak eta desberdintasun nagusiak

• Antzekotasuna: Bi erantzunek organismoaren babes-funtzioa osatzen dute eta elkarren osagarri izan daitezke infekzio bati aurre egiteko.
• Desberdintasunak: Zelula-immunitateak T‑linfozitoak erabiltzen ditu zuzenean infekzioa duten zelulak edo barne-inbaditzaileak helburu hartzeko; humore-immunitateak, berriz, B‑linfozitoek sortutako antigorputzak erabiltzen ditu agente kanpokoak seinaleztatzeko eta neutralizatzeko.

Zelula-immunitatearen ezaugarri nagusiak

Erantzun zelularrera bueltatuz, hiru ezaugarri nagusi nabarmendu daitezke:

• T‑linfozitoen erantzukizuna egotea.
• Antigenoa aldez aurretik prozesatu eta zelula aurkezle baten bidez aurkeztu behar izatea.
• T‑linfozitoek zuzenean (antigorputzik gabe) antigenoari aurre egitea.

Zer izen dute zelulek eta nondik datoz?

Galdera: Zer izen dute eta zer desberdintasun dituzte zelula-immunitatearen eta humore-immunitatearen zelulek, jatorriari eta jokamoldeari dagokienez? Arrazoitu erantzuna.

T‑linfozitoak: Zelula-immunitatearen erantzule nagusiak dira. Jatorria hezur-muinean izaten dute, baina heltze eta desberdintze prozesua timoan gertatzen da.

B‑linfozitoak: Humore-immunitatearen arduradunak dira; beren heltze eta desberdintze prozesuak fetu garaiaren gibelean (fetuaren gibelean) eta heldu baten hezur-muinean burutzen dira.

T‑linfozitoen heldze-prozesuan, mintzako hartzaile proteiko bereziak agertzen dira. Hartzaile horiek, B‑linfozitoen mintzeko antigorputzekin alderatuta, hiru kate proteinaz eta leku aktibo batez osatuta daude, eta zelulen mintzean dauden determinatzaile antigenikoak ezagutzen dituzte. Horregatik, T‑linfozitoek zuzenean ekin diezaiokete infekzio-zelulei; B‑linfozitoek, aldiz, kanpo-inbaditzaileak modu humoral batean neutralizatzen dituzte.

Zer dira serumak eta nola aplikatzen dira?

Galdera: Zer dira serumak? Nola aplikatzen dira? Nolako immunitatea eskuratzen da aplikatzerakoan? Erantzuna arrazoitu.

Serumak beste organismo batek sortutako antigorputz purifikatuak dituzten substantziak dira. Hori dela eta, serum bidezko babesa immunitate artifiziala eta pasiboa da: immunitatea kanpotik ematen zaio pertsonari eta berehalakoa izaten da, baina epe laburrekoa.

Serumek iturria izan dezakete animalia edo giza donoreren bat; gainera, laborategian ere sor daitezke, adibidez antigorputz monoklonalak ekoiztean (hibridoma teknikaren bidez). Antigenoek determinatzaile anitz izan ditzakete, eta, beraz, antigorputz desberdinak sortuko dira determinatzaile horiekin elkarreragiten duten antigenoen aurka.

Txertoak: zer dira eta nola aplikatzen dira?

Galdera: Zer dira txertoak? Nola aplikatzen dira? Nolako immunitatea eskuratzen da aplikatzerakoan? Erantzuna arrazoitu.

Txertoak erantzun immunologiko primarioa eragin nahi duten antigenoz osatutako prestakinak dira. Horien helburua gaixotasunen prebentzioa da, memoria immunologikoa sortuz; beraz, txertoak immunitate aktiboa sortzen dute.

Txertoek erantzun primarioa sortzen dute, eta ondoren patogeno bera agertzen denean erantzun sekundarioa aktibatuko da azkarrago eta irmoago.

Txerto motak (laburbilduak)

• Bizirik baina ahulduak (eraginkorrenetakoak) — azkeneko infekzioa eragin gabe erantzun eraginkorra sortzen dute.
• Indargabetuak edo hilak — organismoaren esposizioa ematen dute, baina ez bizitzako arriskuarekin.
• Toxoideak (toxina indargabetuak) — toksina ereduariaren aurkako erantzuna sortzen dute.
• Anti-ideotipikoak — antigorputz-antigeno mekanismoetan oinarritzen diren txerto bereziak.

Txertoek eta serumek ematen duten immunitatearen aldeak

Galdera: Zer desberdintasun dago txertoen bidez edo serumaren bidez lortzen den immunitatean? Erantzuna arrazoitu.

Biak artifizialak izan daitezke (giza interbentzioaren bidez ematen dira), baina haien arteko aldea honakoa da:

• Txertoak: immunitate aktiboa sortzen dute; organismoak berak antigorputzak eta memoria zelulak ekoizten ditu, beraz babesa iraunkorragoa da.
• Serumak: immunitate pasiboa ematen dute; antigorputzak zuzenean inbaditzaileak neutralizatzeko ematen dira, baina babesak gutxieneko iraunkortasuna du eta memoria immunologikorik ez du sortzen.

Txertoak eta babes fetuari (ama haurdunaldian)

Galdera: Nola izan daiteke haurdun dagoen emakume bati emandako txerto batek haren umea gaixotasunetik babestea jaio aurretik?

Amak txerto bat hartzen duenean, bere sistema immunologikoak erantzun primarioa sortzen du eta antigorputzak ekoizten ditu. Antigorputz horiek plazentaren bidez fetuari pasatzen zaizkio, eta horrela jaioberria jaio aurretik babes-maila jakin bat jasotzen du. Beraz, ama txertatzeak bere umeen babes pasiboa ahalbidetu dezake jaio aurretik eta jaioberria lehen egunetan babesteko.