Vangardas na literatura galega: características, movementos e autores clave

Vangardas: características principais

Cales son as características das vangardas?

• a) O rexeitamento das formas artísticas anteriores.
• b) A defensa da liberdade do autor para crear unha arte orixinal e pura, que non imite a realidade.
• c) O antirromanticismo, o antisentimentalismo e a deshumanización artística.
• d) A innovación da lingua figurada: a ruptura da orde sintáctica lóxica facéndoa irracional e automática, o uso de imaxes sorprendentes (metáforas) e mesmo formulacións de difícil comprensión.

Movementos vangardistas galegos: trazos e artistas principais

Cales son os principais movementos vangardistas galegos así como os seus trazos e artistas principais?

Creacionismo

Trazos: A procura dunha arte que non imite a realidade mediante imaxes e metáforas; presenza de elementos do mundo mecanizado; rupturas temporais e experimentación formal.

Artistas: Manuel Antonio.

Hilozoísmo / Imaxinismo

Trazos: Presenza dunha natureza humanizada e animada mediante personificacións e imaxes suxestivas e xustapostas, combinando elementos auditivos e visuais; poesía caracterizada pola brevidade, a sinxeleza e a permanencia de esquemas de rima e métrica tradicionais/populares (rima asonante regular e arte menor).

Artistas: Luís Amado Carballo con Proel (1927) e O galo (1928).

Neotrobadorismo

Trazos: Mestura de elementos da poesía popular (versos octosílabos, pareados, tríades...) con elementos temáticos (o amor), formais (paralelismo, leixaprén, refrán...) e ambientais (paisaxes primaverais, fontes, mar, ríos...) da poesía trobadoresca galego-portuguesa.

Artistas: Álvaro Cunqueiro con Cantiga nova que se chama Riveira (1933) e Dona do corpo delgado (1950); Fermín Bouza Brey con Nao senlleira (1933) e Seitura (1955).

Cubismo

Artista e obra destacada: Álvaro Cunqueiro, Mar ao norde (1932).

Surrealismo

Artista e obra destacada: Álvaro Cunqueiro, Poemas do si e non (1933).

Influxos en Manuel Antonio

Cales foron os influxos creacionistas na obra de Manuel Antonio?

• O uso de estranxeirismos.
• A procura da imaxe poética polipétala, impresionante e orixinal.
• A introdución de discursos non poéticos (clave Morse, fórmulas químicas, sons onomatopeicos, cantigas populares...).
• O uso de termos da linguaxe científica e tecnolóxica da época.
• A ausencia de ritmo e rima e o heterosilabismo dos versos.
• A parodia de certos elementos románticos.

Cales foron os influxos cubistas e futuristas na obra de Manuel Antonio?

• O valor significativo dos espazos en branco.
• As peculiares disposicións dos versos que presentan os seus textos.

Trazos da narrativa de Rafael Dieste

Cales son os trazos característicos da narrativa de Rafael Dieste?

• a) Relatos independentes, breves, próximos ás lendas e supersticións, cun ambiente de misterio, tensión e suspense e cun final cuxo efecto ou impacto é único e rotundo.
• b) A plasmación do carácter do home galego.
• c) A mestura do relato popular co relato culto e a combinación de elementos líricos e humorísticos.
• d) O emprego de recursos típicos do relato oral.
• e) O emprego de recursos propios do relato culto.
• f) Preferencia por temas de misterio ou cun matiz extraordinario.
• g) A presenza do mundo real ao lado do mundo imaxinario e marabilloso.
• h) Os acontecementos son posibles, dubidosos, ambiguos, problemáticos e ordinarios, con dimensións máis profundas e experiencias metafísicas.
• i) A orixe popular e folclórica dos argumentos, que constan dunha presentación clara.
• j) Os personaxes son propios dos ambientes do Rianxo.
• k) A constitución do sentido do texto compete en gran medida ao lector.

Teatro galego e Irmandades da Fala

Que visión tiñan do teatro as Irmandades da Fala?

Consideraban o teatro como un instrumento privilexiado para a divulgación das ideas nacionalistas así como unha forma de recuperación cultural e social.

Situación do teatro galego antes das Irmandades da Fala

Como era a situación do teatro galego antes das Irmandades da Fala?

• Havía unha descontinuidade e un desaxuste cronolóxico entre a publicación de textos e a súa representación.
• Inexistencia dun público específico en lingua galega.
• Falta de profesionalización de actores, directores e outras persoas que traballan no ámbito teatral.
• Persistencia en modelos teatrais costumistas e escritos en verso.
• Carencia de compañías teatrais dispostas a representar obras en galego.
• Escaseza de textos e desvalorización da lingua entre as clases medias urbanas.
• Competencia do cinema como nova forma de entretemento.

Impacto das Irmandades da Fala no teatro galego

Que aconteceu co teatro galego coas Irmandades da Fala?

• Creouse un modelo de lingua dignificador.
• Incrementáronse obras, autores e a calidade dos textos.
• Houbo unha maior diversificación xenérica e introdución das correntes teatrais europeas.
• Creáronse grupos teatrais amateurs e houbo unha renovación escénica.
• Fundáronse editoras como Celtiga, Lar e Nós.
• Leváronse á escena obras longas para competir coas representadas en castelán.

A fiestra valdeira de Rafael Dieste

Cales son os trazos máis representativos de A fiestra valdeira de Rafael Dieste?

• a) Comedia naturalista/costumista con finos apuntamentos psicolóxicos e simbólicos.
• b) Temática centrada na asunción da propia identidade, individual e colectiva, fronte á falsa aparencia de modernidade; as esencias dun mundo ameazado por unha modernidade mal entendida.
• c) O conflito xurdido pola aceptación ou transformación representa a tensión entre dúas posturas ante a identidade galega: asumila como propia e diferenciada ou renegar dela por considerala marginal.
• d) Presenta unha estrutura clásica en tres lances (introdución, nó e desenlace).
• e) Emprega recursos para estilizar un motivo popular achegando o teatro ás artes plásticas: simboloxía dos movementos, a luz, os decorados, as pausas; os personaxes non posúen caracterizacións costumistas tópicas; a escena presenta unha construción moi calculada (esquema “presentación – nó – desenlace”, un motor de intriga —o destino final do cadro— e uns diálogos sobrios). Concebe o teatro como composición pictórica en movemento, sen efectismos, onde todo debe encaixar harmonicamente (cor, luz, pausas, diálogos, decorados, etc.). Predomina o literario sobre o propiamente dramático, cun sentido plástico e cromático da linguaxe, e abundan expresións mariñeiras (ir á ronsa, salabardo, surada, xoula, ciar, ronsel, furna, cornamusa, gamela, etc.).