Valores especiais dos demostrativos e posesivos en galego

Valores especiais dos demostrativos

Valor afectivo

Exemplo: ¡Este Paco!

Valor pexorativo e despectivo

Exemplo: ¿E ti vas comer iso? ¿A iso lle chamas ti coche? Ese non sabe o que é bo.

Valor de palabra clixé ou comodín (só de uso vulgar), usando aquel e aquela como substantivos de significado indeterminado:

Exemplos:

Aquel dunha dor de muelas, non veu traballar. (Aquel = escusa)

Ten un aquel para o baile que dá gusto velo. (Aquel = xeito)

Tamén se constrúen formas verbais comodín (aquelar e aqueloutrar) con significado indeterminado que depende do contexto (só de uso vulgar):

Exemplo:

Cando lle mandas facer algo, aqueloutráse.

Deixouno aquelado o accidente.

🔹 OLLO: Hai que evitar o uso na fala e na escrita destas palabras comodín, pois só empobrecen a expresión.

Valor adverbial temporal con niso, nestas, con isto (= nese intre; entón)

Exemplo:

Ían descubrir o asasino e niso (ou nestas)... estragouse o televisor.

Entoaron o himno e con isto deuse por rematado o acto.

Daquela admite dous valores:

Adverbial temporal: (Daquela = naquela época; naquel tempo)

Exemplo: Daquela non había coches coma os de hoxe.

Conxunción: (= en consecuencia; polo tanto; así que)

Exemplo: Non é socio do club, daquela non poden deixalo entrar.

Expresións ou frases feitas

O uso fixou unha forma indeterminada do demostrativo que se aparta da súa función básica: so si; Iso xa; Isto é; Por esas;

Valores especiais dos posesivos

1. Posesivo de propiedade exclusiva ou absoluta

Constrúese co sintagma: de + posesivo masculino singular, e é invariable en xénero e número:

Exemplos:

• Eu teño bicicleta de meu (= da miña propiedade).
• Vós tedes casa de voso.

Estas formas poden asumir tamén outros valores diferentes aos posesivos:

1.2. Co valor de “Por propia natureza”

Exemplo: Eses queixos son acedos de seu / Eu son optimista de meu.

1.3. Co valor de “Por si mesmo”

Exemplo: Este edificio caeu de seu ou foi derrubado?

2. Posesivo con valor distributivo

É o resultado da contracción: cada + un + posesivo de 3ª persoa:

Exemplos:

Eles teñen cadanseu coche.

As meniñas teñen cadansúa boneca.

🔹 OLLO: O distributivo nunca vai ao final da frase.

✅ Correcto: Eles mercaron unha chaqueta cadanseu.
❌ Incorrecto: Eles mercaron cadanseu chaqueta.

O distributivo concorda en xénero e número co posuído, non co posuidor:

Correcto: Eles teñen cadansúa xoguete.

Opcional: Eles teñen cadanseu xoguete.

Outros valores dos posesivos:

Valor afectivo

Exemplo: ¿Como está a nosa ría?

Valor substantivo

Exemplo: A miña familia → “a miña”.

Valor de proceso ou feito habitual

Exemplo: Xa lle deu o seu ataque.

Valor de substantivo verbal

(= "o que é propio ou natural en…") Exemplo: A pesca é o seu, o meu é cazar.

Valor substantivo

(= "o que é propio dicir dalgún…") Exemplo: Armou unha das súas.

Valor substantivo

(= "a miña parte, o que me toca…") Exemplo: Xa fixeches o teu.

Valor cuantitativo adverbial (= “bastante; en boa cantidade”)

Exemplo: Aínda que non tiñas sede, bebiches o teu.

Valor vocativo

Exemplo: ¡Escoita, meu! Como dis esa parvada?

🔹 OLLO:

O posesivo (en feminino singular), con certas locucións ou adverbios de lugar, pode substituír o complemento formado polo sintagma: de + pronome persoal

Exemplos:

• Correcto: Diante miña.
• Correcto: Enriba súa.
• Correcto: Detrás nosa.