Tumoreak eta neoplasiak: biologia eta diagnostika

Ehunen arkitektura

Displasia: zelulak modu desorganizatuan hazten dira; zelulen itxura anormala da.

Metaplasia: itzulgarri den zelulen aldaketa; bereiztutako zelula bat ez‑bereizitako beste zelula baten lekua okupatzean datza.

Aurrerabidea eta pronostikoa:

• In situ: aldaketa gaiztoak dituzten tumoreak; oraindik ez dago ehunen inbasiorik, eta ondorioz, ez dira tumore gaizto gisa kontsideratzen.
• Bilakaera ezezaguna: nahiz eta histologikoki ondo bereizita egon, tumorearen portaera ezin da definitu.
• Zehaztu gabekoa: histologikoki definituta ez dago eta bere portaera ez da ezaguna. Dokumentazio/froga gehiago behar dira.
• Horiez gain: tumoreak gradutan banatzen dira.

Tumoreen hazkundearen biologia

Tumoreen hazkundeak hainbat etapa jarraitzen ditu; hazteko eta beste ehun batzuk inbaditzeko aukera ematen dute, hurbilekoak edo urrutikoak izanik.

Nola sortzen dira?

Neoplasiak ingurumen‑faktoreen, faktore fisikoen, kimikoen edo biologikoen eta mutazio genetikoen ondorioz sor daitezke. Aurreko arrazoiren batengatik zelula tumoral bat sortu ondoren, zelulak alterazioak metatu beharko ditu eta, beraz, honako ezaugarri hauek lor ditzake:

1. Apoptosi‑prozesuak eta DNA konpontzeko mekanismoak saihestea.
2. Erantzun immunerik ez sortzea.
3. Hazkunde amaigabea.
4. Beste ehun batzuk inbaditzeko gaitasuna.

Hedapena eta metastasia

• 1. Guneko hedapena: tumorea sortu den lekuan hazten da (minbizi primarioa).
• 2. Diseminazioa: zelula tumoral batzuk tumoretik banatzen dira eta odol‑ edo linfa‑hodietan sartzen dira, edo mintzak zeharkatzen dituzte. Gehienetan bide hematogenoa (odol‑hodien bidez) da.
• 3. Metastasia: tumoretik aldendu diren zelulak beste ehun batean finkatzen dira eta han ugaldu egiten dira; pronostiko txarren adierazlea izan ohi da eta neoplasiaren progresioaren ondorioa da.

Tumoreen adierazpenak

Bi mota: tokikoak eta orokorrak.

Tokiko adierazpenak

• Bultoen agerpena.
• Mina nerbio bukaeretan.
• Organoen funtzioaren murrizketa.

Orokorrak (sindrome konstituzionala)

• Kakexia: neoplasiaren ondorioz sortutako muturreko argaltasuna.
• Sindrome paraneoplasikoak: neoplasiatik urrun agertzen diren adierazpenak; askotan aparatu edo sistemetan sailkatzen dira.

Datu analitikoak

• Anemia.
• Leukozitosia ezkerreko desbiderapenarekin.
• Zain barneko koagulazio barreiatua (CID): organismoak koagulazioaren homeostasia kontrolatzea galtzen du, trombina eta plasmina gehiegi sortuz; horrek odoljarioak, mikrozirkulazioko tronbosia, nekrosi eta organoen disfuntzioak eragin ditzake.
• Hipoproteinemia eta globulinen igoera.
• Hiposideremia.

Diagnostikoak eta prozedurak onkologian

Diagnostikoa eta tratamendua zehazteko kontuan hartu behar dira: kokapen anatomikoa, morfologia eta portaera.

Transplantearen jatorria

Transplante mota nagusiak:

• Automatoa / autologoa / autoinjertoa: emailea eta hartzailea pertsona bera dira. Ez du bazterketarik eragiten.
• Singenikoa edo isoinjertoa: biki berdinen arteko transplantea. Ez du bazterketarik eragiten.
• Alogenikoa edo homoinjertoa: genetikoki desberdinak diren pertsonen arteko transplantea.
• Xenogenikoa edo heterologoa: espezie desberdinen arteko transplantea, betiere espezie horien artean antzekotasunik badago. Gaitzespen akutua jasan dezakete.