Transformacións Económicas na España Liberal: Reforma Agraria e Industrialización

Transformacións Económicas na España Liberal

Características xerais

• As transformacións propias da revolución industrial danse en España de xeito máis tardío ca no resto de Estados de Europa occidental. Ademais son máis lentas e teñen menor repercusión.
• É importante a dependencia respecto do exterior (técnica, capital...).
• Predominio das actividades do sector primario.
• Proteccionismo estatal, falta de competitividade, ausencia de espírito empresarial.

Reforma agraria

Lévase a cabo a través das leis de desamortización:

• Cortes de Cádiz de 1812 (inicio)
• Desamortización de Mendizábal 1834 (eclesiástica)
• Desamortización de Espartero 1841 (eclesiástica)
• Desamortización de Madoz 1855 (civil)

Obxectivos:

• Conseguir ingresos para o Estado (débeda, guerra...)
• Gañar adeptos para a causa liberal progresista.
• Transformar a propiedade da terra (liberala de trabas)

Resultados:

• Apenas afectou á estrutura da propiedade da terra: a terra cambiou de mans pero non se modificou o tamaño da propiedade.
• Non modificou a estrutura produtiva da agricultura ao non modernizar as formas de explotación: baixa produtividade, barbeito, atraso técnico...
• Apenas contribuíu á industrialización: non demanda produtos industriais para aplicar no campo nin achega capitais á industria. Fracasou no intento de dar acceso á propiedade a unha masa importante de campesiños.
• Impacto negativo pola supresión de comunais.
• Perda do importante patrimonio artístico da Igrexa.

Pódense apreciar importantes diferenzas entre zonas peninsulares debido ao impacto da desamortización:

• En Levante permitíu aumentar a superficie cultivada, introducir novos produtos, aumentar a produtividade, introducir maquinaria...
• Na maior parte de España a explotación agropecuaria estancouse e mantívose nos niveis de Antigo Réxime.

Industrialización

Verdadeira revolución industrial ou simplemente cambios?

Fracaso debido a:

• Escaseza de materias primas e fontes de enerxía.
• Escasa presenza de proxectos industriais privados e públicos.
• Reducida demanda (raquítica capacidade adquisitiva).
• Falta de capitais e de tecnoloxía (dependencia do exterior).
• Falta de mentalidade empresarial.

Fortes desequilibrios rexionais:

• Zonas industrializadas, urbanizadas e competitivas: Cataluña, País Vasco, Asturias.
• Zonas agrarias, rurais e pouco desenvolvidas: Andalucía, Galicia, Castela.

Medios de transporte e comercio

Dificultades na construción do ferrocarril: introdución tardía, trazado radial, empresas estranxeiras, largo de vía superior ao resto de Europa...

Comercio interior non integrado. Posta en marcha de medidas legais para a creación dun mercado estatal articulado: abolición dos aranceis interiores, unificación de pesos e medidas, establecemento da peseta...

Sistema bancario e financeiro

Modernización do sistema fiscal: reforma Mon-Santillán de 1845

Creación da Banca Nacional e da Bolsa (lei de 1856).

Establecemento da peseta como unidade monetaria