Terminoloxía Esencial en Historia da Arte: Definicións Clave

A continuación, preséntase un conxunto de conceptos fundamentais para a comprensión da historia da arte, abarcando xéneros pictóricos, técnicas e elementos arquitectónicos.

Xéneros Pictóricos e Temáticos

Bodegón

• Definición: Xénero que representa obxectos inanimados, como comida, animais de caza, vaixela ou téxtiles.
• Evolución: Aínda que existe dende a Antigüidade como parte de obras maiores, independízase como xénero propio no século XVII.
• Importancia: É fundamental para a aprendizaxe artística, xa que permite practicar a luz, o volume e as texturas. Na actualidade, tamén se aborda dende a fotografía.

Cadro de Historia

• Descrición: Pintura de carácter narrativo que conta sucesos reais, mitolóxicos, relixiosos ou literarios.
• Características: Adoitan ser obras de gran formato, con moitos personaxes e composicións teatrais.
• Finalidade: Ten fins didácticos, políticos ou morais. Foi o xénero máis importante dende o Renacemento ata o século XIX.

Cadro de Xénero

• Representación: Representa escenas cotiás e protagonistas humildes (xente común) no seu ámbito privado, laboral ou de lecer (feiras, traballo, festas).
• Orixe: Aínda que nace na Antigüidade e aparece en miniaturas medievais, rexurde con forza na pintura flamenga do século XV.
• Desenvolvemento: No século XIX vólvese máis realista e inclúe a miúdo crítica social.

Retrato

• Obxectivo: Xénero que busca reproducir os trazos físicos e a personalidade dun individuo (retrato fisionómico).
• Funcións: Ten funcións memoriais, políticas ou de prestixio.
• Evolución: Destaca na época romana e rexurde no Renacemento coa técnica do óleo.
• Variantes: Pode ser realista, idealizado ou caricaturesco (exaxeración crítica).
• Autorretrato: Usado polos artistas para explorar a súa propia psicoloxía (ex. Van Gogh, Kahlo).

Natureza Morta

A súa Utilidade Técnica

É o tema estrela para a aprendizaxe pictórica. Serve para que o artista practique como representar o volume, o comportamento da luz sobre distintos materiais, as texturas, a proporción e a profundidade.

Evolución e Vangardas

Aínda que se independiza no século XVII, este xénero mantívose vivo ata as vangardas do século XIX e a arte contemporánea, adaptándose a todo tipo de técnicas e estilos novos.

Técnicas e Elementos de Composición

Técnicas de Representación Espacial

Sfumato

• Descrición: Técnica de Leonardo da Vinci que consiste en eliminar os contornos precisos para crear un efecto vaporoso e de néboa.
• Execución: Conséguese mediante veladuras (capas delgadas e transparentes de pintura) que achegan profundidade e axudan a crear a perspectiva aérea, desdebuxando os perfís canto máis lonxe están.

Perspectiva Aérea

Recurso que tenta representar a atmosfera e a distancia real. Basease no desenfoque progresivo dos contornos, a suavización dos contrastes e a tendencia cara a tons azulados nas figuras máis afastadas. Foi desenvolvida no Renacemento e perfeccionada por autores barrocos e impresionistas.

Perspectiva Lineal

Sistema matemático e xeométrico para crear a ilusión de tridimensionalidade nun plano. Utiliza liñas que converxen nun punto de fuga e reduce o tamaño dos obxectos conforme se afastan do espectador. Foi o gran descubrimento do Renacemento italiano para lograr o naturalismo.

Perspectiva Xerárquica

Tipo de representación onde o tamaño das figuras non depende da distancia, senón da súa importancia social, política ou espiritual. É unha perspectiva simbólica e didáctica típica de Mesopotamia, Exipto ou a Idade Media, que foi substituída polas perspectivas naturalistas a partir do Renacemento.

Elementos Arquitectónicos

Columna Salomónica

• Definición: Elemento arquitectónico barroco cun fuste en forma de espiral (helicoidal), tamén chamada columna torsa.
• Decoración: Adoita decorarse con motivos de vide (follas e uvas).
• Exemplos Notables: Bernini popularizouna co baldaquino de San Pedro (1623), e en España o primeiro exemplo documentado está no retablo das Reliquias da Catedral de Santiago.