O Teatro Galego no Século XX: Evolución e Protagonistas

O Teatro Galego a Comezos do Século XX

O teatro galego de comezos do século XX case non tivo avances significativos, contrastando cos demais xéneros, posto que carecía dos elementos necesarios para a súa representación.

Características do Teatro Primitivo

Este teatro era breve e costumista, con personaxes estereotipados e escrito en verso cun galego moi dialectalizado, propio do Rexurdimento. No tocante á temática, distinguíanse catro tendencias:

• A social, maioritariamente anticaciquil.
• A costumista-humorística.
• A histórica.
• O teatro lírico, que agrupaba zarzuelas e operetas.

Intentos de Fomento: A Escola Rexional de Declamación

O mellor intento de fomentar este teatro foi a Escola Rexional de Declamación (1903-1905) na Coruña.

Renovación do Teatro Galego: Irmandades da Fala (1916-)

Porén, o teatro avanzou grandemente a partir de 1916 grazas ás Irmandades da Fala. Estas consideraron que o galego debía gañar a batalla do prestixio social neste xénero, e ademais era unha ferramenta moi útil para a difusión do idioma.

O Impulso das Irmandades

Para isto, as Irmandades modernizaron o teatro, buscando a unidade da fala, e fundaron pequenos grupos teatrais (cadros de declamación).

Desafíos e Obstáculos

Con todo, topáronse con diversos problemas, como a falta de compañías teatrais e a non profesionalización dos actores. Tamén cabe destacar a escaseza de medios para publicar estas obras, a minusvaloración do galego por parte das clases que acudían aos teatros e a aparición do cinema.

Compañías Teatrais Destacadas

No tocante ás compañías, a máis destacada foi o Conservatorio Nazonal de Arte Galego (CNAG), que perdurou pouco por divisións internas. Pero no seu lugar apareceu a Escola Dramática Galega (EDG) de Leandro Carré.

Liñas Temáticas e Autores Relevantes

Nesta etapa distínguense dúas liñas principais:

• Unha liña conservadora, con tendencias daquela populares e temática rural ou do pasado medieval.
• Unha liña renovadora, dirixida polos membros das Irmandades, que se baseaba nas grandes literaturas dramáticas europeas.

Autores e Obras Clave

Entre os seus representantes destacaban:

• Antón Vilar Ponte, quen traduciu múltiples pezas da literatura universal, ademais de compoñer O Mariscal, en colaboración con Cabanillas.
• Ramón Cabanillas, cuxa obra A man da Santiña foi a primeira interpretada polo CNAG, e foi coautor da obra histórica O Mariscal.
• Leandro Carré Alvarellos, quen foi o primeiro director da EDG e escribiu obras baseadas nun ambiente burgués urbano.
• Armando Cotarelo Valledor, o primeiro presidente do Seminario de Estudos Galegos.

A Influencia das Vangardas

As vangardas tamén tiveron o seu papel no teatro, destacando Rafael Dieste coa súa obra A fiestra valdeira.

A Xeración Nós e o Teatro Integral

Pola súa banda, a Xeración Nós concibiu o teatro coma un espectáculo total, pero a falta de recursos provocou que as súas obras quedasen reducidas ao plano literario. Entre as obras deste grupo destacan:

• O bufón de-El Rei, de Vicente Risco.
• A lagarada, de Ramón Otero Pedrayo.
• Os Vellos non deben namorarse, de Castelao, quen a concibiu coma un espectáculo integral.

Conclusión: As Bases do Teatro Moderno Galego

En definitiva, a partir de 1916 impulsouse en gran medida o teatro e sentáronse as bases para o teatro posterior.