Sociedade de Clases en España: Burguesía, Proletariado e a Condición da Muller no Século XIX

A Sociedade de Clases en España no Século XIX

A sociedade española do século XIX experimentou profundas transformacións coa chegada da Revolución Liberal e o incipiente desenvolvemento industrial. Estas mudanzas deron lugar a unha nova estrutura social baseada nas clases, onde a burguesía emerxeu como grupo dominante, mentres que o proletariado e a condición da muller reflectían as desigualdades persistentes.

A Burguesía: Ascenso e Diversidade

A burguesía (referida no Documento 2) estaba integrada por comerciantes, industriais, financeiros, funcionarios, militares, profesionais liberais, propietarios e arrendatarios de bens inmobiliarios, entre outros. Dentro da burguesía diferenciábanse varios grupos:

• A alta burguesía: formada por financeiros, industriais e comerciantes que manexaban grandes fortunas e controlaban o poder político, constituíndo as oligarquías do país. Vivían basicamente nos centros económicos como Madrid, Bilbao ou Barcelona.
• As chamadas clases medias, ou pequena e mediana burguesía: compostas por pequenos propietarios de talleres, rendistas, tendeiros, profesionais liberais como avogados ou médicos, e os asalariados non manuais, como funcionarios ou mestres.

Estas clases medias foron favorables, en liñas xerais, á introdución de reformas que permitisen un maior desenvolvemento económico, próximas a posicións progresistas e democráticas.

O Papel da Burguesía na España do Século XIX

A burguesía constituíu o grupo ascendente da sociedade. Tanto a Revolución Liberal como o desenvolvemento da industrialización e do capitalismo contribuíron a que se fixesen co control do poder político e económico, como no resto de Europa. Os seus valores, hábitos e ideais conformaron a chamada sociedade burguesa no século XIX.

Sen embargo, en España, o escaso desenvolvemento económico e industrial fixo que os seus efectivos fosen relativamente escasos e que mantivese unha mentalidade pouco emprendedora e favorable ao ennobrecemento. A Coroa, durante ese período, concedeu abundantes títulos nobiliarios a militares, políticos, industriais e financeiros, que eran premiados con marquesados, condados ou ducados. Un exemplo moi coñecido é o caso de José de Salamanca (mencionado no Documento 2), quen chegou a ser a maior fortuna da España do seu momento grazas aos seus negocios relacionados coa banca, o ferrocarril, a bolsa ou os investimentos inmobiliarios, sendo ennobrecido por Isabel II na década de 1860.

O Proletariado: Emerxencia e Condicións de Vida

En canto ao proletariado, este novo grupo social desenvolveuse paralelamente á industrialización e ao capitalismo. Ao longo do século XIX aumentou lentamente o número de obreiros en España, manténdose un elevado número de traballadores artesanais, de tal maneira que o incremento proletario non se apreciou ata o século XX.

Procedentes do campo e tamén dos talleres artesáns arruinados pola competencia das máquinas, os obreiros industriais tiveron que vivir en duras condicións de vida:

• Xornadas extenuantes.
• Salarios ínfimos.
• Traballo infantil e feminino.
• Elevada mortalidade.
• Pésimas vivendas.

Por iso, desenvolveron unha forte acción reivindicativa e de loita para ir logrando melloras salariais e laborais.

A Condición da Muller na Sociedade de Clases

Finalmente, debemos referirnos ás mulleres (segundo o Documento 3), xa que a nova sociedade de clases non mellorou a súa condición. Seguiron discriminadas desde o punto de vista:

• Social: sometemento ao home.
• Xurídico: recoñecemento legal dunha condición inferior ao varón.
• Político: non podían exercer o dereito ao sufraxio.
• Laboral: percibían menor salario polo mesmo traballo ca o home.

Neste sentido, na España liberal estaba fortemente arraigada a idea de que a muller era un «ser inferior, polo que tiña que estar sometida ao home» (pai, esposo ou outro familiar varón). A subordinación do chamado «sexo feble» era xustificada pola súa suposta inferioridade xenética (a función reprodutora convertía á muller nun ser pasivo, inferior, incompleto e complementario do home, tal como dá a entender o artigo de La Vanguardia).