Sociedad como sistema: estructura social, cambio y mobilidad social
A sociedade como sistema
A sociedade pódese entender como un sistema: un conxunto caracterizado por estar formado por elementos diferenciables, por relacións mutuas e por posuír propiedades específicas.
Sistema social
Un sistema social está formado por elementos, os individuos particulares, e polas relacións que manteñen entre si.
Estrutura social
A estrutura social é a interrelación de individuos, estable e composta por individuos, relacións, normas, costumes e institucións.
Grupo social
Un grupo social é un conxunto de individuos unidos por relacións que poden ser conscientes ou non.
- Comunidade: relación afectiva fundamental.
- Asociación: relacións funcionais e interesadas.
Posición social e rol
- Posición social: situación xeral que mantén o individuo no conxunto da trama social.
- Rol: condutas e deberes propios dunha posición.
- Status: os demais deben comportarse con nós en función da nosa posición.
Normas e institucións sociais
Normas sociais
Unha norma é unha pauta que regula a conduta. Poden ser:
- Explícitas: legais ou leis (dereito positivo).
- Implícitas: usos sociais ou de trato social.
As normas favorecen a convivencia e a estabilidade.
Institución
Unha institución é un sistema de normas que constitúe unha obxectivación das pautas que regulan determinados comportamentos. É estable e independente dos individuos.
Cohesión social
A cohesión social é o equilibrio no que os membros respectan a estrutura social. Pode darse por:
- Medidas coercitivas: imposición forte da orde.
- Consenso: adhesión íntima e libremente convencida da eficacia das normas.
Mobilidade social
A mobilidade social é a transformación de cambios importantes na estrutura e o grao en que é posible cambiar de posición social.
- Sociedade pechada: rixidez de costumes, autosuficiente, sen cambios, con conservación colectivista.
- Sociedade aberta: normas flexibles que aseguran a estabilidade e promoven a liberdade individual.
Cambio social
O cambio é a transformación da estrutura social. En ocasións é sinónimo de crise pola inestabilidade que xera.
Tipos de cambio
- De equilibrio: non supoñen alteración substancial.
- De estrutura: cambios profundos que alteran a orde establecida. Poden ser lentos e progresivos ou rápidos e radicais.
Factores do cambio
Os principais factores son demográficos, económicos, culturais e ideolóxicos.
Evolución histórica das sociedades
Sociedades cazadoras e recolectoras
Caracterizadas pola economía predadora e o nomadismo, que obriga a desprazarse en busca de comida. A cohesión social se basea en vínculos cooperativos e na división do traballo. Na primitiva o núcleo básico é o sistema familiar, baseado nas relacións de parentesco.
Sociedades agrarias
Coa economía produtora aparece o sedentarismo e unha organización igualitaria.
Sociedades antigas
Aparecen as primeiras cidades, unha maior especialización e a xerarquización social, con autoridade política, exército e unha nova clase dominante.
Sociedades medievais
Caracterízanse pola fragmentación dos imperios e o sistema feudal, cunha vida rural. A xerarquización e a estratificación social son a consecuencia da vasalaxe.
Sociedade capitalista
A burguesía convértese nunha clase social con potencia para incrementar a produtividade e o comercio, o que culmina coa revolución industrial. O capitalismo implica un maior liberalismo e individualismo, unha maior mobilidade social e o modelo familiar nuclear.
Sociedade contemporánea
- Mobilidade social elevada.
- O modelo familiar nuclear tende a disgregarse.
- Envellecemento da poboación.
- Estado social do benestar.
- Industrialización e tecnoloxización.
- Expansión das comunicacións.
- A ONU promove a paz, garante o dereito internacional, impulsa o desenvolvemento social e defende os dereitos humanos.