Simone de Beauvoir: A Liberdade Existencial e a Influencia no Feminismo das Vagas III e IV

Contextualización

Simone de Beauvoir (París, 1908–1986) foi unha destacada filósofa, escritora e feminista do século XX. Existencialista comprometida coa liberdade e a responsabilidade individual, aplicou esta filosofía á análise da opresión das mulleres. A súa obra máis relevante é O segundo sexo (1949), onde expón categorías como alteridade, subordinación e inmanencia para explicar a situación da muller na cultura patriarcal.

Outras obras filosóficas importantes son Por unha moral da ambigüidade (1947) e O existencialismo e a sabedoría popular (1948). Entre as súas novelas destacan O sangue dos outros (1945), Todos os homes son mortais (1946) e A muller rota (1968).

Beauvoir enlaza a segunda vaga do feminismo co movemento contemporáneo, influíndo en autoras da terceira e cuarta vaga como Kate Millett ou Judith Butler.

Vixencias

Simone de Beauvoir é a base do feminismo contemporáneo ao vincular a noción moderna de suxeito coa crítica posmoderna do xénero como construción social. A súa influencia é clave na terceira vaga do feminismo, representada por Kate Millett, quen analizou o patriarcado como sistema de dominación que afecta tanto o público como o privado.

Na cuarta vaga, o feminismo avanza na crítica á violencia de xénero e na reconceptualización da identidade a través de pensadoras como Gayle Rubin, que atribúe a opresión feminina ás relacións de parentesco que cousifican a muller, e Martha Nussbaum, que promove un feminismo universalista baseado no desenvolvemento humano e na igualdade global.

Judith Butler, desde a teoría queer, rompe coa visión binaria do xénero e defende a súa natureza construída socialmente, en liña co activismo LGTBI. Ademais, o concepto de **sororidade** cobra forza como estratexia de apoio mutuo e loita colectiva, presente en movementos como o Me Too, que visibilizan as violencias sufridas polas mulleres.

Texto 1: A Conquista da Liberdade e a Crítica á Alteridade

O fragmento de Simone de Beauvoir trata sobre a análise das categorías opostas que historicamente se empregaron para definir á muller dentro do pensamento patriarcal. A categoría máis relevante é a da **alteridade** —a muller como o "Outro"— fronte á identidade do home como referente.

A partir desta base constrúense outras oposicións que revelan a base simbólica da dominación das mulleres e explican por que se lles nega a posibilidade de ser consideradas suxeitos autónomos:

• Obxecto versus Suxeito
• Inmanencia fronte a Transcendencia
• Subordinación fronte a Liberdade

A idea principal do texto é que a muller só poderá chegar a ser ela mesma, unha persoa completa e libre, se conquista a súa liberdade. Esta non é algo que se reciba ou outorgue desde fóra, senón unha responsabilidade que debe asumir activamente para romper coas limitacións impostas polas estruturas sociais, culturais e simbólicas. Desde esta perspectiva, a proposta de Beauvoir é existencialista: como calquera ser humano, a muller ten a capacidade de ser libre, pero debe exercer esa liberdade mediante as súas decisións e accións.

O texto tamén desenvolve diversas formas de opresión partindo das categorías mencionadas:

• A Alteridade: Mostra que a muller sempre foi vista como distinta, como algo separado do home, quen se define como o modelo universal. Isto provoca a obxectivación: a muller é tratada como un obxecto sen vontade nin conciencia propias, sempre representada desde a visión masculina.
• Inmanencia e Transcendencia: A muller é limitada ao espazo doméstico, ao natural e estático (a inmanencia), mentres que ao home se lle atribúe o papel de axente na historia, a creación e o cambio (a transcendencia). Mesmo cando unha muller intenta saír dese espazo, atópase coa resistencia dunha conciencia masculina que frea o seu avance, o que perpetúa a súa exclusión.

Todas estas ideas conducen á categoría clave: a subordinación fronte á liberdade. Esta é a que sostén o núcleo do argumento de Beauvoir, xa que a falta de liberdade impide á muller definirse como suxeito esencial.

Porén, a autora defende que esta situación non é definitiva: pode superarse se a muller decide tomar as rendas da súa liberdade e comprometerse con ela como tarefa vital, asumindo a responsabilidade da súa propia emancipación.

En resumo, o fragmento critica as estruturas conceptuais e simbólicas que mantiveron ás mulleres nunha situación de dependencia, e afirma que só a través da conquista da liberdade poderán ser suxeitos plenos. A proposta de Beauvoir é un chamamento á acción e á responsabilidade, para que as mulleres se reconstrúan desde si mesmas e deixen de ser definidas desde fóra, por un sistema patriarcal que as fixo "outras".

Texto 2: A Construción Social da Muller

O fragmento de Simone de Beauvoir presenta como tema a construción social da muller, é dicir, a maneira en que a feminidade non responde a unha esencia natural, senón que se conforma culturalmente ao longo do tempo. A través desta análise, a autora mostra que o que entendemos por “ser muller” é o resultado dunha serie de procesos sociais e simbólicos que condicionan e modelan o corpo feminino e o seu lugar no mundo.

A tese principal do texto exprésase coa célebre frase da autora: “Non se nace muller, chégase a selo”, que significa que a muller é un produto cultural que se constrúe socialmente sobre o seu corpo sexuado. Non hai, por tanto, un destino biolóxico ou esencial que determine de maneira inmutable a condición feminina; a feminidade non é innata, senón adquirida a través de prácticas culturais, educativas e sociais.

Entre as ideas secundarias que sustentan esta tese, destacan:

• Non existe un destino que determine socialmente a condición da feminidade; a bioloxía non impón un papel fixo nin unha esencia que defina o que é ser muller.
• A muller defínese culturalmente na **alteridade**, é dicir, como a Outra, o que supón que se constrúe como un ser distinto e subordinado en relación ao varón.
• Esta alteridade represéntase tamén na figura da “femia castrada”, que simboliza a visión da muller como incompleta, dependente ou carente fronte ao home.
• O corpo na súa integridade, e non só as súas partes sexuais, é o que lle permite á muller descubrir o mundo como subxectividade, como un “para si”.

Isto significa que o corpo feminino non debe ser reducido á súa dimensión reprodutiva ou sexualizada, senón que debe ser recoñecido como o punto de partida da conciencia e da acción libre. En conclusión, o fragmento mostra como a identidade feminina é o resultado dunha construción social baseada na alteridade e na simbolización do corpo, e defende que as mulleres deben ser recoñecidas como suxeitos de liberdade e responsabilidade, capaces de realizar a súa existencia por si mesmas e non como reflexo do Outro.