Sentsoreak eta detektagailuak: sailkapena, funtzionamendua eta aplikazioak

1. Sentsoreen sailkapena eta azalpena

Detektagailuak: Kontaktua eragiten duten elementuak dira; neurtu beharreko magnitudea puntu jakin batera heltzean kontaktua aldatzen dute. Oro har, ez dute tentsio edo korronte-aldaketa aktiborik sortzen, baizik eta egoera elektrikoa aldatzen dute. Adibidez: fotozelulak, ibiltarte-amaierak eta antzekoak.

Transduktoreak →

• Analogikoak: Sarrerako magnitude fisikoaren arabera tentsio edo korronte anitz eskaintzen dituzten elementuak. Ohiko baliabideak: 0–10 V tentsioa edo 4–20 mA-ko korrontea. Adibidez: tenperatura-neurgailu zundak.
• Digitalak: Irteerako seinalea pultsuetan edo BCDn kodetuta ematen duten detektagailuak. Adibidez: encoder-ak.

2. Ibiltarte-amaiera etengailuak: zer dira eta zertarako?

Ibiltarte-amaiera etengailuak makina baten piezen kokapena eta mugak kontrolatzeko erabiltzen dira. Informazio hauek eskaintzen dituzte, adibidez: pieza bat beharrezko posizioan dagoen ala ez, elementuen pasabidea, piezen kokapena eta ibilbidearen amaiera.

Posizio-etengailuek hiru elementu funtsezko dituzte: kontaktua (kontakte elektrikoa), gorputza eta eragailuaren burua (kontaktua eragiten duen mekanismoa).

3. Ibiltarte-amaierako kontaktuak eta eteten motak

Aparatuek normalean kontaktua itxia (NC) eta kontaktua irekia (NO) izaten dituzte. Kontaktuen etetearen arabera bereiz daitezke:

• Batez ere bat-batean etetekoak (instantanekoak): kontaktua azkar aldatzen da eragileak apur bat mugitzean.
• Motel etetekoak (idlerakoak): kontaktuaren irekiera edo itxiera desplazamendu luzeagoa eskatzen du.

Bi kasuetan, normalean, kontaktu itxia da lehenago irekiko dena (erregistroaren diseinuaren arabera).

4. Hurbiltasun-detektagailu induktiboen eta kapazitiboen funtzionamendua

Induktiboak: Metal eroaleak kontakturik gabe detektatzen dituzte. Gailuak osziladore, seinaleen tratamendua eta irteera-etapak izaten ditu. Osziladoreak eremu elektromagnetiko alternoa sortzen du; objektu eroalea eremu horretan sartzean, oszilazioen amplitudea murrizten da. Amplitudearen murrizketa nahikoa denean, gailuaren irteeraren egoera aldatzen da eta objektua detektatutzat hartzen da.

Kapazitiboak: Metalik gabeko materialak eta gainazal ez-metalikoei beroagoko detekzioa egiteko egokiagoak dira. Gailuak kondentsadorearen elektrodoak ditu; material edo objektu bat gertuago doanean, sistema-kapazitatea aldatzen da eta oszilazioak aldatuta edo blokeatuta irteera aldaketa sortzen dute.

8. Kapazitiboek material guztiak berdin detektatzen dituzte?

Kapazitiboek oinarrizko ezaugarriengatik edozein objektu detekta dezakete, baina materialaren ezaugarriek (diektrikoa, lodiera, tamaina) detekzio-distantzia eta sentikortasuna eragin dezakete. Detekzioa hobetzeko edo sentikortasuna egokitzeko normalean potentziometro edo doikuntza-erreguladore bat dute gailuek.

9. Fotoelektriko organikoen funtzionamendua eta egitura

Eman behar da azalpena: nola detektatzen dute objektu bat; zer zati dituzte; nola kokatzen dira; zenbateko distantziara detektatzen dute. Egin marrazki bat.

Igorlea (igorlea) eta hartzailea bi kaxa desberdinetan egon daitezke (emisio-kanalizatzen duen sistema zuzena). Sistemak distantzia handiak lor ditzake, kasu batzuetan 100 m-rainoko irismena izan dezake. Objektu opakoak edo islatzaileak laser edo bestelako argi-iturrien bitartez detektatzen dira. Igorlea eta hartzailea zuzenean (lerroan) jarri behar dira ongi funtzionatzeko.

10. Reflex motako fotoelektrikoen funtzionamendua eta aplikazioak

Egin marrazki bat eta aplikazio erreal bat aipatu.

Reflex (islapenean oinarritutako) sistemetan igorlea eta hartzailea normalean kaxa berean egoten dira, eta sistema islagailu bat erabiltzen du seinalea hartzailearengana itzultzeko. Objekturik ez dagoenean, islatzaileak igorritako seinalea hartzaileari itzultzen dio. Objektua detektatzeko, objektuak igorlea eta islatzailea arteko ibilbidea blokeatu behar du. Honen adibide praktikoak fotozelulak dira.

Orokorrean, sistema hau hedadura luzetarako edo objektu islatzaileetarako egokia da (adibidez botilen detekzioa). Zenbait modeloen hedadura 15 m ingurukoa izan daiteke.

11. Zer da IP kodea?

IP kodea (Ingress Protection) solidoen eta likidoen sartzearekiko babesa zehazteko erabiltzen den markaketa estandarra da. Lehenengo zifra solidoekiko babesa adierazten du (hautsa, ukipenak, etab.); bigarren zifra, likidoekiko babesa adierazten du (uhinak, jatorketak, ur-saskiak, etab.).