O Sector Primario: Actividades Agrarias, Factores Condicionantes e Estrutura

O sector primario e as actividades agrarias

O sector primario comprende as actividades económicas dedicadas a obter recursos directamente da natureza, como a agricultura, a gandería e a explotación forestal.

Principais actividades agrarias

• Agricultura: dedícase ao cultivo da terra para obter vexetais, xa sexan herbáceos, arbustivos ou arbóreos. Proporciona alimentos para as persoas, forraxes para o gando e materias primas para a industria.
• Gandería: dedícase a criar animais para o seu aproveitamento. As especies animais son moi variadas (bovina, ovina, caprina, porcina e avícola). Esta actividade económica proporciona alimentos e materias primas para a industria (carne, leite, coiro, la, fertilizantes).
• Explotación forestal: consiste no aproveitamento dos bosques, dos que se obteñen produtos naturais como madeira, caucho e resina.

As actividades agrarias no mundo

As actividades agrarias no mundo ocupan un 38,3% da superficie terrestre. Representan o 50% da poboación activa nos países subdesenvolvidos; en cambio, nos países desenvolvidos apenas ocupan un 10%.

Factores físicos que inflúen no espazo agrario

A influencia do clima

O desenvolvemento das plantas depende da temperatura, da humidade do terreo e da cantidade de radiación solar. Por este motivo, a práctica da agricultura é imposible en zonas con temperaturas inferiores a 0 °C ou superiores a 45 °C, e en zonas con seca moi acusada.

A influencia do relevo

Os agricultores prefiren cultivar nas chairas e nos fondos dos vales. En cambio, evitan os relevos montañosos, porque as pendentes dificultan o traballo e a mecanización, e obrigan a realizar socalcos ou terrazas nas ladeiras. Ademais, a partir de certa altura, as baixas temperaturas impiden o desenvolvemento dos cultivos. Pola contra, a gandería e a explotación forestal adáptanse mellor aos relevos montañosos.

A influencia do solo e da vexetación

O solo achega os nutrientes necesarios para as plantas. A súa fertilidade agraria depende do espesor, que é maior nos solos profundos; da textura, que inflúe na retención de auga; e da acidez ou basicidade, dado que os solos moi ácidos son tóxicos para as plantas.

Factores humanos que condicionan a paisaxe agraria

O crecemento da poboación

O aumento da poboación levou, desde a antigüidade, a incrementar a superficie dedicada a cultivos e a pastos a custa do espazo natural, coa conseguinte redución da vexetación natural ou deforestación. Nalgunhas rexións, a presión demográfica provocou mesmo a sobreexplotación da terra cultivada.

O progreso tecnolóxico

Nas sociedades tradicionais, os agricultores usan útiles agrarios moi primitivos, como o pau cavador, a aixada, a fouce e o arado. En cambio, nas sociedades desenvolvidas, empréganse útiles modernos, como tractores, colleitadoras, muxidoras, fertilizantes... Ademais, grazas á tecnoloxía, é posible modificar as condicións naturais desfavorables. Así, úsanse fertilizantes ou déixase unha parte da terra sen cultivar (barbeito) para recuperar a fertilidade do solo; réganse os cultivos para producir máis; empréganse produtos fitosanitarios contra as pragas; constrúense invernadoiros para resgardar os cultivos, ou refúxiase o gando en cortes.

A organización económica e social

A economía agraria reflíctese na elección dos cultivos:

• A economía de subsistencia (policultivo), que produce só para a propia alimentación, adoita plantar varios cultivos.
• A economía de mercado (monocultivo), que produce excedentes para vender, tende a especializarse nun único cultivo.

A organización social repercute na actividade agraria a través dos sistemas de propiedade e de explotación da terra:

A propiedade da terra

A propiedade refírese ao dono da terra:

• Pode ser privada, se pertence a un individuo, a unha cooperativa ou a unha sociedade empresarial.
• Pode ser colectiva, se pertence a unha comunidade, como unha tribo, un municipio ou o Estado.

Segundo a maior ou menor distribución da terra entre os propietarios, adóitase distinguir entre gran propiedade ou latifundio, propiedade media e pequena propiedade ou minifundio.

O réxime de explotación

O réxime de explotación fai referencia á persoa que traballa a terra:

• Na explotación directa, o propietario trabállaa el mesmo ou contrata asalariados.
• Na explotación indirecta, o propietario cede o traballo a outra persoa a cambio dun pagamento (arrendamento) ou dunha porcentaxe da produción (parzaría).