Roncho

A prensa chega a Galicia no século XIX, o primeiro diario monolingüe en galego aparece a fináis do século XX. O correo galego. O correo galego é substituído en 2003 por Galicia Hoxe, diario que desaparece en 2011.

En setembro de 2010 deixa de publicarse o semanario A Nosa Terra, unha cabeceira centenaria que nacerá como voceiro das Irmandades da Fala.

A televisión e a radio

En 1985 iniciou as súas emisións a Televisión de Galicia (TVG). Na actualidade a Televisión de Galicia conta cunha segunda canle, outras canles, publicas e locais, empregan a lingua galega en parte das súas emisións, en porcentaxes moi reducidas.

TEMA 7

Os cambios dende 1975

Coa morte do ditador Francisco Franco, en 1975 ábrese no Estado un novo período histórico coñecido como >, durante o cal se aprobá a Constitución española de 1978.

ón>

Continuou a destrución do mundo rural e o crecemento das cidades, cunha economía cada vez máis orientada ao sector servizos.

Asistimos, sobre todo en Occidente, a un predominio da cultura da imaxe e a unha masiva uniformación cultural.

Un novo marco político para Galicia

O 21 de decembro de 1980, o pobo galego aprobá en referendo o Estatuto de Autonomía.

Nel defínese Galicia como nacionalidade histórica e a lingua galega como "a lingua propia de Galicia", oficial a todos os efectos no territorio galego, xunto co castelán, a lingua oficial do Estado. Por primeira vez na súa historia, o galego aparece nas aulas, nos programas oficiáis de ensino, na administración pública, no parlamento, nos medios de comunicación - a Compañía de Radio Televisión de Galicia.

O inicio da normalización do galego

A aprobación da Leí de normalización lingüística, no ano 1983. Como consecuencia do novo marco legal, introduciuse a lingua galega en todos os niveis do ensino. Por primeira vez, unha xeración de cidadáns galegos comezaba a ter unha certa escolarización na lingua do país.

O auxe cultural

O mundo editorial galego experimentou un significativo crecemento. Creáronse novas editoriais (Xerais, Sotelo Blanco, A nosa Terra) e as xa existentes (Galaxia) aumentaron a súa producíón.

Apareceron novos autores, medrou o número de lectores, nos últimos anos.

Panorámica xeral

· A coincidencia de varias xeracións de narradores: os que xa publicaran na época Nós, os membros da Nova Narrativa e os que comezan a publicar nos anos 80, Suso de Toro, Manuel Rivas.

· A incorporación á narrativa de autores que se iniciaran na literatura cultivando o xénero poético: Darío Xohán Cabana.

· A aparición de novas editoriais centradas na publicación de textos narrativos: Xerais, Sotelo Blanco.

· A proliferación de premios centrados na narrativa: Xerais, Blanco Amor.

· Un significativo aumento do número de lectores.

· A creación de novos medios para a crítica, recepción e publicidade das obras: programas de radio e televisión, suplementos literarios en xornais.

A consolidación da literatura xuvenil

Forte impulso e a consolidación da literatura infantil e xuvenil, déronse a coñecer novos autores e ilustradores.

Marilar Aleixandre (A banda sen futuro), Fina Casalderrey (Lúas de nácara), Agustín Fernández Paz (Noite de voraces sombras), Paco Martín (Das cousas de Ramón Lamote), Xabier P.DoCampo (Cando petan na porta pola noite), An Alfaya (A sombra descalza) e Marcos Calveiro (O pintor do sombreiro de malvas).

Bloque occidental

Bloque central

Bloque oriental

Cais, pantalois, o rimao, a irmá, zapato, rapaz, gato, tu, cuatro, guarda, el/este, distinción te/che

Rematados en -n, terminacións -án o ao, seseo total, seseo só en final de palabra, gheada, ti/tu, conservación de u en cua/gua, il/el;iste/este y diferenciación te/che, cheísmo/ teísmo= cuadro

A ruptura co socialrealismo

Hai coincidencia en sinalar que foi no ano 1976 cando se deu o cambio de rumbo na poesía galega. O cambio se deu ca a aparición de Con pólvora e magnolias de Méndez Ferrín. Tamén se influíu a divulgación de Manuel Antonio, pouco coñecido até entón, e a da última etapa de Álvaro Cunqueiro.

Xeración dos 80

Dende o ano 1975, producíronse revelantes novidades na poesía galega. Unha delas foi a aparición, case sempre formados por poetas mozos. Os mais salientables foron Rompente e Cravo Fondo. Publicaron un libro colectivo e manifestá onde declaran a sua intención de renovar a poesía galega. Foron anos nos que a aparición das revistas poéticas (dorna), a convocatoria de premios literarios e os novos poetas: Pilar Pallarés, Miguel Anxo Fernán Vello, Ramiro Fonte, Manuel Rivas, Lois Pereiro.

Xeración dos 90

Na década dos noventa deuse unha eclosión de numerosas voces novas. Tamén se agruparon en colectivos. Os máis coñecidos o Batallón literario da Costa da Morte tiveron moita repercusión polos numerosos recitáis que realizan nos máis diferentes

espazos. A aparición dun significativo número de voces femeninas, algunhas, como Ana Ramóní, Chus Pato, Olga Novo, Yolanda Castaño, Marta Dacosta e Eva Veiga.