Riscos xeolóxicos e costeiros: deslizamentos, inundacións, subsidencia e prevención

Movimentos de masa

Fluxos rápidos de materiais viscosos, como barro ou lodo empapados en auga, sen plano de rotura.

Solifluxión

Solifluxión: fluxo similar ás correntes de lama; disínguese porque é lento ao ser a combinación de dous movementos: fluxo e reptación.

Deslizamentos

Deslizamentos son movementos de rochas ou solo ladeira abaixo a favor dunha superficie de rotura ou despegue. A velocidade da masa desprazada é a mesma en todos os puntos e débese á acción de tres forzas: gravidade, rozamento e cizalla.

Desprendementos

Desprendementos: caída brusca de rochas illadas ou fragmentos, favorecida pola pendente e pola existencia de gretas no terreo. Poden ser: caída libre, rodadura ou tombo.

Avalanchas

Avalanchas: desprendementos masivos en seco de bloques de rocha; inclúense tamén os aludes de neve.

Métodos de predición e prevención

Métodos de predición e prevención

A predición espacial baseada en delimitar zonas de risco é sinxela e faise por observación directa de sinais de erosión no campo ou deformacións nos taludes.

Afundimentos

Os afundimentos son movementos do terreo na vertical, tanto de orixe natural como inducidos. Hai dous tipos:

• Subsidencia: o afundimento é lento e paulatino; ocorre, por exemplo, por asentamento do solo tras a extracción de fluídos subterráneos como auga ou petróleo.
• Colapso: derrubamentos bruscos na vertical, como o afundimento de covas en terreos cársticos.

Que é o relevo cárstico

Que é o relevo cárstico: este relevo fórmase por disolución de rochas solubles como calizas (carbonato cálcico) e xesos en auga con CO₂ —un tipo de meteorización química—.

Formas naturais de modelado costeiro e intervencións humanas

As principais formas naturais de modelado costeiro son variadas.

As distintas intervencións humanas costeiras poden orixinar dous efectos opostos:

• Progradación: avance da costa que gaña terreo ao mar, por aumento da sedimentación. Pode ser causada por deforestación ou incendios que aumentan os materiais transportados polos ríos, colmatando humidais.
• Regresión: retroceso da costa por aumento de fenómenos erosivos, debido a encoros que reteñen os sedimentos aportados polos ríos e provocan o retroceso dos deltas.

Riscos costeiros

Os principais riscos costeiros son:

• Derivados do retroceso dos acantilados: a acción erosiva das ondas efectúase sobre todo na base dos cantís, que se van desmoronando e retroceden cara ao interior; construcións situadas sobre eles poden derrubarse.
• Derivados da interrupción das correntes de deriva: a corrente de deriva litoral é unha corrente que circula paralela á costa e prodúcese pola incidencia, normalmente oblicua, da ondada nela. Esta corrente traslada materiais ao longo da costa e orixina por sedimentación praias nos entrantes e flechas de area nos bordos.

Prevención costeira

Prevención: a mellor prevención dos riscos costeiros é unha axeitada ordenación do territorio que protexa a costa, con restricións na franxa litoral.

Riscos climáticos ou meteorolóxicos: inundacións

Riscos meteorolóxicos: debéense sobre todo a tres factores: precipitación, temperatura e vento. Adoitan estar inducidos ou potenciados por actividades humanas.

Inundacións: poden ser de dous tipos: continentais —crecidas de torrentes ou ríos que se desbordan anegando terreos, vivendas e cidades—, ou costeiras por maremotos e mareas.

Imos detallar as inundacións continentais. As inundacións continentais subdivídense en:

• a) torrenciais
• b) fluviais

Causas das inundacións

A causa principal é de tipo climático, por intensas precipitacións que aumentan o caudal de ríos e torrentes, pero teñen gran influencia os factores antrópicos (risco inducido). As chuvias intensas son a causa máis frecuente de inundacións.

• Tormentas: son borrascas locais de considerable intensidade, asociadas a cúmulonimbos (nubes de gran altura e forma de iunque) formadas por forte convección.
• Frontes: en inverno, nas nosas latitudes, as chuvias adoitan ser producidas por frontes; as asociadas a frontes frías son de maior intensidade e poden causar inundacións.
• Gota fría: típica de zonas mediterráneas en outono e primavera. Prodúcese pola mestura de aire moi frío procedente de rexións polares, acumulado en capas altas da atmosfera, con aire cálido e cargado de humidade procedente do mar aínda quente en outono. Ese aire cálido ascende rapidamente por convección, dando lugar a cúmulonimbos e chuvias torrenciais, acompañadas de saraiba e aparato eléctrico.

Planificación dos riscos por inundación: predición

Planificación dos riscos por inundación: predición

As medidas predictivas baséanse en estudos meteorolóxicos e vía satélite. Para predicir o comportamento dos ríos ante as enchentes son moi útiles os hidrogramas, que son gráficas que representan a variación de caudal dos ríos nun tempo determinado.