Rexurdimento e Galeguismo: A Evolución da Lingua e Identidade Galega

O Rexurdimento e a Lingua Galega no Século XIX

No século XIX, produciuse o Rexurdimento literario galego, impulsado polo Romanticismo, co obxectivo de defender Galicia e o seu idioma fronte ao centralismo do Estado español. Tras a reorganización de Galicia en catro provincias en 1833, o galego seguía sendo falado pola maioría, pero o castelán foi gañando forza, especialmente nas elites.

Etapas Iniciais do Movemento Galeguista

O movemento galeguista pasou por tres etapas fundamentais:

• Provincialismo
• Rexionalismo
• Nacionalismo

A publicación en 1863 de Cantares gallegos de Rosalía de Castro marcou un fito, sendo o primeiro libro integramente en galego. Durante este período tamén se publicaron os primeiros dicionarios e gramáticas galegas. A finais do século XIX, destacaron obras como Follas novas de Rosalía e Maxina ou a filla espuria de Marcial Valladares.

A Evolución da Lingua Galega: Do Popularizante ao Estándar

A lingua galega do século XIX foi chamada "galego popularizante" e presentaba influencias do castelán, así como elementos dialectais e vulgarismos. A ortografía era maioritariamente castelanizada e usáronse recursos para representar a fala popular. Este proceso lingüístico pasou por varias etapas:

• Galego popularizante (século XIX - principios do século XX)
• Galego diferencialista (principios do século XX - 1936)
• Galego protoestándar (despois da Guerra Civil ata 1981)
• Galego estándar (desde 1981 ata a actualidade)

O Galeguismo: Un Movemento Político e Cultural pola Identidade Galega

A partir de 1840, xurdiu o galeguismo, un movemento político, social e cultural que buscaba recuperar a identidade galega e dotala de poder político, como resposta ao proceso unificador do Estado español.

Fases Históricas do Galeguismo

• Provincialismo (1840-1868): Xurdiu como reacción á división de Galicia en catro provincias, buscando a súa unificación como unha única provincia con unidade administrativa, social, cultural e económica.
• Federalismo (1869-1881): Foi un movemento republicano que chegou a redactar un "Proxecto de Constitución para o Estado Galaico", pero terminou co regreso da monarquía.
• Rexionalismo (1881-1916): Estivo vinculado aos movementos rexionalistas catalán e vasco, cunha corrente liberal progresista (liderada por Manuel Murguía) e outra conservadora (dirixida por Alfredo Brañas), ambas loitando contra o centralismo.
• Nacionalismo Galego (desde 1916): Naceu coa formación das Irmandades da Fala, que proclamaban a identidade galega como nación con dereitos políticos. Conseguiron a aprobación do Estatuto de Autonomía en 1936, pouco antes do golpe de Estado de Franco e o inicio da Guerra Civil.